Inloggen
Inloggen
Categorieën
Alle categorieën Leren van topcoaches Seniorentraining Juniorentraining Pupillentraining Vrouwen- en meisjestraining Keeperstraining Conditie- en coördinatietraining Techniektraining voetbal Technisch beleid voor voetbalclubs Communiceren & leiderschap Voetbaltactiek Boekenoverzicht Webcolleges
Leren voetballen vanuit de hersenen
Leestijd 7-9 minuten
| Bedankt voor uw mening!
Maandag 30 Januari 2017


Voetballen leer je niet alleen met je voeten, maar ook vanuit je hersenen. Die gedachte staat aan de basis van de CogiTraining in de Voetbalacademie van Willem II. Met ballen aan een touwtje en oefenvormen in afgebakende ruimtes leren de talenten van de eredivisieclub voetballen. In deze editie van Trainersmagazine deel één van een tweeluik uit Tilburg.

Tekst: Martin Veldhuizen | Beeld: Martin Veldhuizen en Willem II

Willem II-trainer Frank Scholten nam twee jaar geleden met Willem II O11 deel aan een toernooi bij Ajax. De eerste wedstrijd, tegen PSV O11, werd verdienstelijk met 1-1 gelijk gespeeld en dat resultaat gaf hoop voor het volgende duel met het Belgische KRC Genk O11. Een kwartier later stapten zijn pupillen gedesillusioneerd van het veld. Ze hadden de bal nauwelijks geraakt en met 7-0 verloren. Scholten wist niet wat hij zag en keek met stijgende verbazing hoe de Belgen ook hun leeftijdsgenoten van PSV (6-1) en Ajax (5-0) met speels gemak van de mat veegden.

Terwijl zijn collega's uit Eindhoven en Amsterdam het op een goede lichting Belgische pupillen hielden, vond Scholten dat te gemakkelijk. Hij zocht contact met de trainer van Genk. "Die vertelde mij over CogiTraining en de senseball. Ik wist niet waar hij het over had en we maakten een afspraak om met een aantal mensen van Willem II een keer in België te komen kijken. Daar ging een wereld voor ons open. We zagen spelers die synchroon in een hoog ritme met ballen aan een touwtje bezig waren en allerlei trainingsvormen in afgekaderde ruimtes met ontzettend veel beweging en balcontacten per speler. De mensen van Genk vertelden ons dat de oefeningen onderdeel uitmaakten van de CogiTraining, een door de Belg Michel Bruyninckx ontwikkeld trainingsprogramma. Kort gezegd komt het erop neer dat jeugdspelers van KRC Genk leren voetballen vanuit de hersenen."

Cogitraining
Bruyninckx werkte jarenlang aan de universiteit van Leuven, was werkzaam in de jeugdopleidingen van onder andere Standard Luik en Anderlecht én manager in de Aspire Academy in Qatar. Daar combineerde hij theoretisch onderzoek met de voetbalpraktijk. In de catacomben van het Koning Willem II-stadion vertelt de bij het gesprek aangeschoven Jan de Hoon, Hoofd van de Willem II Voetbalacademie, over het programma dat Bruyninckx ontwikkelde en door de Tilburgse eredivisieclub wordt gebruikt om spelers te ontwikkelen.
 

"Bij clubs is over het algemeen veel aandacht voor trainingsprogramma’s, maar er wordt nauwelijks rekening gehouden met hoe kinderen leren. In onze academie, waar leren centraal staat, vragen wij ons voortdurend af hoe we de kinderen het beste kunnen laten leren. Eén ding is zeker: denken en bewegen worden ten onrechte als aparte vaardigheden beschouwd, terwijl ze wel degelijk met elkaar in verbinding staan. Kinderen moeten dus eerst klaargemaakt worden om te leren, leren vereist immers concentratie, aandacht en impulsbeheersing. Ook voetballen leer je beslist niet alleen met je voeten, maar ook vanuit de hersenen."

Drie O's
"Het is onze taak om voetballers op te leiden tot speler van het eerste elftal," gaat De Hoon verder. "De cognitieve training vinden wij perfect aansluiten bij onze zienswijze, die gebaseerd is op drie O's: opleiden, onderwijs en omgeving. Op basis van deze drie speelvelden proberen wij de spelers voortdurend op een positieve manier te stimuleren tot het verder ontwikkelen van hun talent. We werken daarbij met twee leerlijnen: één voor alle voetbaltechnische aspecten en ééntje voor zaken als voeding, omgang met (sociale) media, mentale begeleiding, zaakwaarnemers, onderwijs en persoonlijke verzorging."

In de Tilburgse Voetbalacademie houden ze goed in de gaten dat de kinderen emotioneel stabiel en in balans zijn. Scholten: "Onderzoek heeft aangetoond dat hersenen slechts 5% werkgeheugen bevatten. Dat werkgeheugen is nodig om nieuwe dingen te leren, we moeten dus voorkomen dat het werkgeheugen van onze talenten blokkeert door bijvoorbeeld stress of verveling." Hij maakt zijn standpunt duidelijk met een eenvoudig voorbeeld. "Als winnen te vroeg een te centrale rol krijgt kan dit ten koste van de ontwikkeling van kind gaan. Een kind dat door ouders of coaches onder druk gezet wordt, raakt emotioneel uit balans en zal alles doen om het beslissende doelpunt te maken. Het risico is best groot, dat iemand die stijf rechts is niet zo snel zal proberen met links te scoren."


Scholten vindt dat zonde voor de ontwikkeling van het individu en is daarom enorm blij met de leermethodiek die Bruyninckx ontwikkelde vanuit het Brein Centraal Leren. Neuro-didactiek gebaseerd op inzichten uit wetenschappelijk hersenonderzoek waarin werd geconstateerd dat hersenen lui zijn en zich graag baseren op makkelijke oplossingen. 'CogiTraining' noemde Bruyninckx zijn methodiek, die er voor moet zorgen dat voetballers op een creatieve manier oplossingen zien tijdens het voetbal. "Door veelvuldig op vaste patronen en spelsituaties te trainen worden de mogelijke oplossingen in de hersenen opgeslagen," zegt Scholten. "Spelers kunnen daardoor sneller de juiste beslissingen nemen. In de CogiTraining worden zaken als balgevoel, tweebenigheid, concentratie, ruimtelijk inzicht, coördinatie, lichaamscontrole en timing stapsgewijs opgebouwd van zeer eenvoudige oefeningen naar meer complexe eindvormen. Hierbij wordt gebruik gemaakt van cueing (het aanbrengen van poortjes en visuele merktekens), gridding (het opsplitsen van het veld in vakken zodat het kind het veld niet meer als een doolhof ervaart) en fading, waarbij alle visuele structuren worden weggelaten en spelers automatisch de oefeningen uitvoeren."

"Door op vaste patronen te trainen worden oplossingen in de hersenen opgeslagen"

Senseball
De Hoon vertelt dat vooral in de jongste leeftijdscategorieën nauwelijks competitief wordt getraind. "Als kinderen geen succes ervaren gaan ze minder leren. De hersenen zeggen dan: ik heb er geen zin meer in. Wij trainen liever zo lang mogelijk met elkaar in plaats van tegen elkaar. Al spelen wij natuurlijk ook gewoon partijtjes. Hierin zijn we op zoek naar de juiste balans om deze methodiek aan te laten sluiten bij de opleidingscultuur die Willem II heeft. De rol van de coach is daarbij echter vooral gericht op de ontwikkeling en nauwelijks op het resultaat. Wij vinden het veel interessanter om te zien of spelers leren waar de ruimtes liggen, hoe ze zichzelf kunnen vrijspelen en waar ze driehoekjes kunnen maken."

Een belangrijk onderdeel van de CogiTraining is de senseball (zie afbeelding). Scholten steekt zijn enthousiasme voor deze bal aan een touwtje niet onder stoelen of banken. "Alles in het leven draait om ritme: ons hart, onze ademhaling, ons slaapgedrag, de overgang van dag en nacht, de jaargetijden. Ook de werking van onze hersenen is op ritme gebaseerd. De senseball werkt als een metronoom, een instrument om in muziek een tempo aan te geven. Door met de senseball synchroon en in hetzelfde ritme met anderen allerlei oefeningen uit te voeren komen de spelers sneller in de leerstand. Deze ritmische coördinatie sluit namelijk aan bij hoe de hersenen functioneren. Het versterkt de aanmaak van myeline, een vettige substantie dat werkt als geleidingsmiddel en ervoor zorgt dat de neuronen in onze hersenen sneller verbinding maken. Daardoor kunnen de spelers meer informatie vasthouden. De technische vaardigheden die de spelers met de senseball trainen, zoals de tweebenigheid, de passing en aanname worden sneller geïntegreerd in het lichaamsplan."

Ook clubs als AC Milan, Lille, Anderlecht en Juventus werken in de opleiding met de senseball. Niet geheel verwonderlijk, want het gebruik van de senseball zorgt per speler op jaarbasis voor ongeveer 500.000 balcontacten, een niet in reguliere trainingen na te bootsen aantal. Door telkens te variëren met de oefeningen, wordt voorkomen dat er het gebruik van de senseball monotoon of saai wordt. Scholten: "Je wilt niet teveel in herhaling vallen, want dan worden de oefeningen op de automatische piloot uitgevoerd. Voetballers worden echter nauwelijks beter als de hersenen niet aan het werk worden gezet dus je wilt ze wél uitdagen. Dat doe je door ze iets te laten doen dat ze net niet kunnen, maar na een uurtje oefenen wel lukt."

Wisseloefening
Naast de senseball is de wisseloefening de tweede van vier trainingsvormen die dagelijks worden gebruikt door de jeugdtrainers in de Tilburgse Voetbalacademie. Trainingsvormen die allemaal naar één einddoel streven: samen elke dag beter willen worden. Scholten: "De wisseloefening is een vorm waarin ruimtelijke kaders gevisualiseerd worden (zie tekening). We werken vanuit twee kruizen en twee vierkanten, van beiden één grote en één kleine. Spelers krijgen verschillende opdrachten van de trainers, waarbij ze met of zonder bal synchroon ten opzichte van elkaar bewegen. Het voetbalveld is een doolhof, door het collectieve ritme te trainen en te bepalen en de ruimtes zichtbaar te maken, gaan spelers dit herkennen op een groot veld."

Een andere voordeel van het gebruik van de senseball en het uitvoeren van de wisseloefening is dat spelers op die manier de verschillende voetbalhandelingen onbewust gaan uitvoeren. De Hoon: "Bij het gebruik van de senseball worden rekensommen opgedreund of er wordt hardop geteld. En bij de wisseloefening geeft de trainer opdrachten via het roepen van cijfers of door het tonen van kleuren. Spelers leren daardoor te multitasken, ze moeten niet alleen de technische handeling uitvoeren, maar ook hun omgeving waarnemen. Ze moeten immers luisteren en kijken naar de trainer én hun medespelers in de gaten houden. De voetbalhandelingen gaan daardoor sneller automatisch, waar ze in de wedstrijden weer veel profijt van hebben."

 
Wil je het hele artikel lezen?

Log dan in met je account van TrainersMagazine of abonneer je op Het Voetbal KennisPlatform. Je hebt al toegang tot 1000+ artikelen voor minder dan drie tientjes per jaar.

Abonneren voor €29
Het Voetbal KennisPlatform is gratis voor totaalabonnees op TrainersMagazine
LOGIN
Log in met je trainerssite.nl account
Soortgelijke artikelen