Inloggen
Inloggen
Categorieën
Alle categorieën Leren van topcoaches Seniorentraining Juniorentraining Pupillentraining Vrouwen- en meisjestraining Keeperstraining Conditie- en coördinatietraining Techniektraining voetbal Technisch beleid voor voetbalclubs Communiceren & leiderschap Voetbaltactiek Boekenoverzicht Webcolleges
De kracht van de counter
Leestijd 6-8 minuten
Woensdag 15 Maart 2017


Aan Mitchell van der Gaag de zware taak om Excelsior dit jaar in de Eredivisie te houden. De oud-verdediger probeert dat te doen door zijn ploeg vanuit de counter te laten spelen. Dat gaat met ups en downs. “Het draait vooral om de bereidheid om meters te maken.”

Tekst: Rogier Cuypers | Beeld: Gerrit van Keulen/Excelsior Rotterdam (Jan den Breejen)


Al snel wist Mitchell van der Gaag dat hij in Kralingen het meeste succes zou boeken vanuit de counter. In de meeste gevallen is Excelsior de onderliggende partij en moet de ploeg de ruimtes die het krijgt op de juiste manier benutten. “De counter heeft in Nederland toch een negatieve klank, al komt daar wel iets meer verandering in. Wij liepen in Nederland altijd voorop als het gaat om de verzorgde opbouw van achteruit. In Portugal, daar waar ik als trainer ben opgeleid, is dat heel anders. Daar hebben de meeste ploegen een gesloten verdediging, spelen op de counter en de tegenstander mag het daar uitzoeken. Je ziet in veel landen dat de counter aan terrein wint. Portugal wordt Europees kampioen door in principe op de counter te spelen. Dat ziet er natuurlijk heel anders uit dan de manier waarop FC Barcelona speelt, maar je moet spelen naar jouw mogelijkheden. Je ziet dat teams fitter en sterker worden en op die manier de ruimtes moeten zoeken. Spelen op de counter is voor veel teams wat makkelijker dan de manier waarop FC Barcelona speelt. Maar je moet met jouw tijd meegaan en spelen op de counter hoort daar bij.”

“Het spelen op de counter vraagt een bepaalde mindset van spelers”, vervolgt de voormalig verdediger van onder meer Sparta, PSV en FC Utrecht. “Het is een gave om te weten dat het feit dat je weinig aan de bal bent in principe geen probleem hoeft te zijn. Het is niet zomaar even de bal weggeven aan de tegenstander. Het vergt een bepaalde mentaliteit dat je weet dat je weinig aan de bal bent en probeert de ruimtes te benutten waar ze op dat moment komen.”

Wapen
Toen Van der Gaag afgelopen seizoen van FC Eindhoven naar Excelsior overkwam, had hij al snel door dat de counter een belangrijk wapen zou worden in zijn speelwijze om de punten bij elkaar te sprokkelen. “Je moet als club en trainer reëel zijn en het moet bij elkaar passen. Als trainer kun je makkelijk roepen dat je ver naar voren wil spelen, maar daar moet je wel de spelers voor hebben. Die hadden wij niet en dus werd voor mij al snel duidelijk dat de counter een belangrijk wapen zou worden. Dat heeft in het begin van het seizoen flink wat punten opgeleverd. Tegenstanders gaan ons natuurlijk ook analyseren en zien dat wij gevaarlijk zijn met de kleine en snelle spelers voorin. Vervolgens lieten tegenstanders ons meer aan de bal en dat was wel een omslag. De wedstrijden waarin we veel aan de bal kwamen, verloren we meestal.”

Principes van de counter
Bij Excelsior heeft de technische staf een aantal principes samengesteld op het gebied van de counter. “We kijken eerst waar we gaan pressen: hoog, midden of laag. We begonnen laag, maar dat hangt ook van de tegenstander af. Een ander belangrijk principe is het fysieke vermogen van spelers. Als je op de counter speelt en de buitenspelers moeten de verdedigers ondersteunen, dan moeten ze veel meters maken. Dan komt het eigenlijk neer op de mentaliteit, bereidheid en overtuiging om bijvoorbeeld zestig meter te gaan lopen. Het komt voor dat spelers die grote afstanden ‘voor niets’ lopen, maar het heeft er ook al voor gezorgd dat we daardoor juist scoorden. Dan is het makkelijker te verkopen aan de spelers. Als we omschakelen van verdediging naar aanvallen, willen we gelijk de eerste bal diep hebben en met onze snelheid eruit komen. Die spelers hebben we daar ook voor. Vervolgens willen we met minimaal drie spelers voor de goal komen en het uiteindelijk doel is natuurlijk om te scoren.”



Het bijbrengen van de principes aan de ploeg, met name het stuk over de bereidheid om grote afstanden af te leggen, is voor Van der Gaag niet altijd eenvoudig. “Het verschil tussen Portugezen en Nederlanders is dat ze in Portugal volgzamer zijn. Als je als trainer wil dat iets gebeurt, dan gebeurt dat. Ik heb hier in een half jaar al meer gesprekken gevoerd met spelers dan in vijf jaar Portugal.”

Naast het spelen vanuit eigen principes en patronen, kijkt Van der Gaag natuurlijk ook naar de manier waarop de tegenstander opbouwt en waar winst voor zijn team te behalen valt. “We kijken natuurlijk waar de ruimte ligt. Komt een back van de tegenstander vaak op of dribbelt een centrale verdediger al dan niet in? Als we kleine ruimtes hebben, dan is er voor onze snelle buitenspelers minder ruimte om de snelheid te benutten. De diepte van de middenvelders wordt ook wat anders. Tegen FC Groningen-uit (1-1, red.) kozen we bijvoorbeeld voor drie echte voetballers op het middenveld. Op die manier kwam er weliswaar wat minder gevaar van onze middenvelders en onze buitenspelers moesten voor het gevaar voorin zorgen. Maar daardoor hadden we juist wel weer wat langer en vaker de bal.”

Deze manier van spelen, zeker voor de backs en buitenspelers, vraagt conditioneel een hoop van een ploeg. “In het begin van het seizoen gaat het goed, maar daarna krijg je conditioneel problemen. Deze manier van spelen houd je als speler niet 34 duels vol. In het buitenland zie je dat er vaker gewisseld wordt qua opstelling. Veel meer dan hier. Het is in Portugal bijvoorbeeld geaccepteerd dat je uit en thuis met een andere ploeg speelt. Er komt namelijk een moment dat je niet meer zo fris bent als voorheen.”

Problemen bij de counter
Het spelen op de counter vraagt een aantal principes van de ploeg, zoals eerder benoemd door Van der Gaag. Toch constateerde de oefenmeester dat zijn ploeg in sommige wedstrijden nog veel problemen heeft om de counter goed uit te voeren. “Eén van de problemen waar we tegenaan lopen is de eerste bal na de balverovering. Die moet meteen naar de goede kleur en daar hadden we vaak moeite mee. In het uitduel tegen PSV lagen wat mogelijkheden in de omschakeling, maar de eerste bal speelden we vaak al verkeerd in. Daarnaast kwamen we vaak niet tot grote kansen, omdat de eindpass of steekbal niet aankwam. Dan stonden we met genoeg mensen voor de goal, maar kwam de laatste bal niet aan. En tot slot waren de loopacties een probleem. We liepen veel, maar er gebeurde weinig. Dat kan er dan weer voor zorgen dat de bereidheid van spelers afneemt om die meters te maken en wij als staf moeten ze ervan overtuigen toch die afstanden te overbruggen.”



Trainen van de counter
Om die problemen het hoofd te bieden, vergt veel training van Excelsior. Van der Gaag begon het seizoen met een zeer kleine selectie en was veroordeeld tot kleine vormen. “In juni had ik een selectie van een man of dertien. We hebben één keer elf tegen elf kunnen trainen, twee dagen voor de start van de competitie. We trainden veel kleine vormen: 2 tegen 1, 3 tegen 2. Spelers die de overlap moeten maken en als iemand geschoten heeft, moet de aanvallende ploeg verdedigen. Op die manier train je meteen de omschakeling naar verdedigen. Toen we een hele kleine selectie hadden, trainden we de kleine vormen wel heel erg vaak. Belangrijk tijdens die vormen is de timing van lopen en passen en daarnaast de omschakeling van aanval naar verdedigen. We trainden ook veel op het klein maken van de ruimtes (verdediging) en de ballen achter onze tegenstander leggen voor onze snelle mensen (aanval). Veel trainingssituaties begonnen met een doeltrap of ingooi van de tegenstander. Van daaruit gingen we druk zetten en probeerden we ruimte te winnen.”

“We kozen er in het begin voor om tijdens wedstrijden met een laag blok te spelen. Op het middenveld met een aanvallende middenvelder, Kevin Vermeulen, die goed zonder bal is. Aan hem de taak om zes tot zeven keer per helft in het strafschopgebied van de tegenstander op te duiken. We hadden snelheid aan de buitenkanten, maar onze spitsen waren minder snel. Later hebben we Nigel Hasselbaink in de spits gezet en dat pakte goed uit. Ik geloof niet zozeer in systemen, maar 1:4:2:3:1 was onze uitgangspositie.”

Belastbaarheid
Dat de manier van spelen van Excelsior fysiek veel van de spelers vraagt is duidelijk. Door zijn achtergrond in Portugal heeft Van der Gaag geleerd hoe het is om hard te trainen. Harder dan doorgaans gewoon is in Nederland. “Ook al heb je in Portugal last, je moet gewoon lopen. Daar heerst een andere mentaliteit. Iets op vijftig procent doen of de VCT op jouw eigen manier uitvoeren, kennen ze niet. De VCT is voor mij niet waarheid, maar wel de basis om vanuit te werken. Ik houd bijvoorbeeld geen zes, maar vier weken aan en heb daar mijn eigen sausje aan toegevoegd. Bij FC Eindhoven ben ik daarmee begonnen. Door middel van GPS keken we welke spelers welke afstanden liepen in een wedstrijd. Wat wordt er per positie van een speler verwacht? De buitenspelers en backs overbruggen flinke afstanden. Een centrale verdediger beweegt vooral zijwaarts en voorwaarts. Dus dan is het logisch dat je de spelers ook wedstrijdecht belastbaar maakt. We willen fysiek het verschil maken en daar moeten we hard voor trainen.”



“Mijn spelers moeten belastbaar zijn en moeten inhoud hebben”, gaat Van der Gaag verder. “We vragen veel van spelers, omdat we zeker niet altijd de betere ploeg zijn. Ze moeten weten waar de looplijnen zijn en welke afstanden ze moeten overbruggen. De spelers die bij Excelsior spelen moeten weten wat er van ze gevraagd wordt om resultaat te behalen.”









 
Wil je het hele artikel lezen?

Log dan in met je account van TrainersMagazine of abonneer je op Het Voetbal KennisPlatform. Je hebt al toegang tot 1000+ artikelen voor minder dan drie tientjes per jaar.

Abonneren voor €29
Het Voetbal KennisPlatform is gratis voor totaalabonnees op TrainersMagazine
LOGIN
Log in met je trainerssite.nl account
Soortgelijke artikelen