Inloggen
Inloggen
Categorieën
Alle categorieën Leren van topcoaches Seniorentraining Juniorentraining Pupillentraining Vrouwen- en meisjestraining Keeperstraining Conditie- en coördinatietraining Techniektraining voetbal Technisch beleid voor voetbalclubs Communiceren & leiderschap Voetbaltactiek Boekenoverzicht Webcolleges
Het leerproces van spelers inzichtelijk maken
| Bedankt voor uw mening!
Donderdag 30 November 2017

“Heb je je wel eens afgevraagd wanneer een speler iets leert? Vrijwel geen enkele voetbaltrainer kon mij hier antwoord op geven, terwijl dit toch een essentiële vraag is voor iemand die als vak heeft spelers iets te leren.” Het begin van het interview met Anjo Coppus, hoofd jeugdopleiding selectieteams bij Brabantia, zet je vanaf de eerste minuut al aan het denken.

Tekst: Paul van Veen | Beeld: Anjo Coppus

“Omdat niemand me op die vraag antwoord kon geven, ben ik zelf onderzoek gaan doen. Bij dit onderzoek heb ik ook gesproken met mensen van universiteiten en daar kwam uit dat het exacte moment van leren moeilijk aan te geven is. Een speler kan op weg naar huis zich iets van de training herinneren en het op dat moment in de hersenen opslaan. Het is belangrijk om je hiervan bewust te zijn.

Als je niet weet wanneer spelers iets leren en eigenlijk niet kan zeggen waarom de ene speler iets sneller leert dan de andere, dan ga je als trainer iets trainen, waar je helemaal de vinger niet op kunt leggen. Dan train je niet doelgericht.



Anders
Dat wilde ik anders doen. Daarom heb ik een methode ontwikkeld, waarin de moeilijkheidsgraad in verschillende stappen verhoogd wordt. Voor deze methode ben ik gaan kijken wat spelers nu zelf kunnen herkennen in een wedstrijd zonder dat ze mijn hulp nodig hebben. Ik vind het belangrijk dat spelers in staat zijn om een oefening zelf op gang te houden zonder dat ik daar telkens invloed op uitoefen. Spelers moeten hiervoor zelfstandig keuzes leren maken. Ik begeleid ze daarbij.

Drie keuzes
Als een speler de bal krijgt, dan heeft deze speler drie keuzes: de bal afspelen, dribbelen of op doel schieten. Dat keuzeproces in het hoofd van de speler is heel complex. Immers, er zijn medespelers die vaak ook nog in beweging zijn, er komen tegenstanders op je afgerend, er zijn misschien medespelers of trainers die iets tegen je roepen. Kortom: allemaal prikkels op basis waarvan zo’n speler die keuze maakt.

Zo’n keuze kan elke keer anders zijn. Je wilt dat spelers de wedstrijd gaan lezen en begrijpen wat er om hen heen gebeurt. Om ze daarbij te helpen heb ik de wedstrijd verdeeld in vier spelmomenten die voor alle spelers herkenbaar en coachbaar zijn. Ik maak daarbij onderscheid in de onderdelen aanvallen en verdedigen. Per onderdeel heb ik een statisch en een dynamisch spelmoment gekozen. Het verdedigen op de helft van de tegenpartij en het aanvallen op de eigen helft zijn statisch, omdat de bal in de handen van de keeper begint.



Geen omschakeling
Het verdedigen op eigen helft en het aanvallen op de helft van de tegenstander zijn dynamisch, omdat de bal bij een middenvelder begint. De KNVB ziet de omschakeling ook als fase in het spel, maar daar kies ik bewust niet voor. Immers, omschakelen is niet echt een fase. Spelers zijn aan het aanvallen of aan het verdedigen. Het moment dat je de bal verliest of afpakt duurt maar een fractie van een seconde. Te kort om het een onderdeel van het spel te noemen.

Voor alle vier de spelmomenten heb ik een stappenplan ontwikkeld. Die vormen samen een tactische periodisering. Op die manier bouw je de trainingen in een seizoen op een logische manier op. Ik zie veel trainers het resultaat van de afgelopen wedstrijd als startpunt van de training nemen, maar dan bepaalt de tegenstander dus waar je op gaat trainen. Stel: je hebt met 3-0 verloren, dan kun je wel trainen op verdedigen, maar dan bepaalt de tegenstander de inhoud van je training. De vraag is of spelers iets aan die training hebben, want de volgende wedstrijd staat er weer een andere tegenstander tegenover je. Je hebt op de kwaliteiten van je tegenstander geen invloed, daarom kun je de seizoensopbouw er niet door laten bepalen, vind ik. Ga uit van je eigen kracht en verbeter die op de training.



Verdedigen
Laten we kijken naar het spelonderdeel verdedigen en het moment ‘op de helft van de tegenstander’. We beginnen hierbij met de wedstrijdsituatie (zie tekening 1a): er is een achterbal bij de keeper en de tegenstander probeert op te bouwen. In stap 1 kijken we alleen naar de situatie binnen de gele lijnen. Daar hebben we de rode spelers 4, 6 en 10 en de te coachen gele spelers 6, 8 en 9. Dit levert vervolgens de uitspeelvorm drie-plus-keeper tegen drie op (zie tekening 1b).


Tekening 1a


Tekening 1b

In deze vorm wil je als gele team de bal veroveren. Nu zou de 9 op de 4 kunnen gaan staan, maar dan speelt de keeper de 4 niet in. Omdat je de bal graag in het centrum wilt veroveren, ga je dat natuurlijk niet doen. Het gaat erom dat de tegenstander gelokt wordt om in te spelen.

In deze vorm heb je een twee-tegen-twee-situatie die uiteindelijk in een een-tegen-een eindigt. In het veld trekken we een lijn, waar de 10 en 6 niet voorbij mogen komen. Anders heb je geen situatie meer die op de wedstrijdsituatie lijkt, doordat spelers te veel door elkaar heen gaan rennen. Daarnaast hebben we de goal iets naar voren gezet. Het voordeel daarvan is dat er na balverovering snel afgerond kan worden. Het gaat er namelijk om dat ze leren om beter druk te zetten. Dat moment is het belangrijkste en moet vaak terugkomen.

Directe feedback
In deze vorm krijgt het gele team meteen feedback. Krijgen ze een doelpunt tegen? Dan hebben ze niet goed verdedigd. Pakken ze de bal af en creëren ze een scoringskans, dan hebben ze het goed gedaan.

Stap 2 is vervolgens dezelfde vorm, maar dan over de linkerzijde (zie tekening 2a en 2b). Bij stap 3 (zie tekening 3a en 3b) krijg je te maken met twee centrale verdedigers en komt er een middenvelder bij. Als de 1 van rood de 3 van rood inspeelt, dan moeten de gele spelers beslissen: gaat 9 drukzetten of gaat 10 drukzetten? Doet 8 dan een stapje naar voren of juist naar achteren?


Tekening 2a


Tekening 2b


Tekening 3a


Tekening 3b

Als trainer weet je hoe een team de bal het beste af kan pakken. Dat is ook wat je de spelers wilt leren. En als het mis gaat, is dat helemaal niet erg, maar wel belangrijk is het om te kijken waar het mis ging. Hoe komt dat? Is er iets aan te doen of had je pech? Je kunt bijvoorbeeld wel een goede keus maken, maar net over de bal heen stappen. In stap 4 komt dan de linksback erbij en zo kom je uiteindelijk in stap 8 bij de echte wedstrijdsituatie uit.

De 8 stappen van 'Laat ze spelen': fase verdedigen op helft tegenstander

In dit soort vormen kun je uitstekend met spelers praten over hoe ze de bal gaan afpakken. Zet je vol druk? Zak je in? Hoeveel meter heb je nodig om druk te kunnen zetten? Ze zijn er dus zelf mee bezig en mogen zelf keuzes maken.

Andere aantallen
Als je spelers overhoudt bij een vorm, dan laat ik spelers doorschuiven. Zo komen ze steeds op een andere positie te spelen. Je kunt spelers tijdens het wachten ook een-tegen-een of twee-tegen-twee laten spelen of een techniekoefening laten doen. Ook kun je ervoor kiezen om spelers mee te laten kijken met de oefening. Immers, als je altijd maar aan het spelen bent, kijk je niet naar elkaar. Als je even staat te wachten, kunnen ze zien wat er bij medespelers goed of fout gaat. En als een speler iets slims doet, gaan ze dat nadoen. Spelers zijn elkaars voorbeeld en kopiëren dan elkaar.

Om het gedrag van spelers te beïnvloeden, spelen veel trainers met de regels. In stap 4 zal de rode 5 het veld niet breed houden zonder begeleidende coaching. Je zou dan als alternatief rond de middenlijn een doeltje kunnen plaatsen waarop hij kan scoren. Voor zo’n vleugelspeler krijgt het dan zin om het veld breed te houden. De regels van de oefening lokken dan bepaald voetbalgedrag uit.



Keuze bij de speler laten
Ik hoor wel eens trainers in een vorm met vier doeltjes roepen dat de oplossing aan de andere kant ligt en vertellen dan de spelers in welke richting ze de bal moeten verplaatsen. Maar ik zie liever dat trainers met de regels het spel beïnvloeden. Leg bijvoorbeeld een rood en blauw hesje op een goaltje en als jij als trainer een rood of blauw hesje in de lucht steekt, mogen ze alleen op die goal scoren. Dan zien spelers welke kant ze op moeten. Maar hoe die speler dat doet, die keuze ligt bij de speler zelf. Je zegt dan helemaal niets, maar je beïnvloedt wel het voetbalgedrag van de spelers. De oefeningen in deze methode zijn hierop gebaseerd.

Ik merk dat door deze manier van trainen spelers een wedstrijd beter gaan begrijpen en lezen. Ze gaan ook situaties bij de tegenstander beter herkennen. Heel veel trainers willen dat spelers initiatief nemen en dat er leiders opstaan, maar vertellen vervolgens wel precies hoe er gevoetbald moet worden. Dan neemt er natuurlijk niemand meer de rol van leider op zich. Dit omdat er al te veel keuzes vooraf bepaald zijn. Een echte leider mag zelf beslissingen nemen. Daarom geef ik tactische keuzes in het spel terug aan de spelers.

Vaste basis
Ik zorg er met deze vormen voor dat het spel iedere keer vanuit dezelfde basis wordt gespeeld. Spelers maken iedere keer vanuit diezelfde basis, afhankelijk van de situatie, andere keuzes. Dat zorgt voor creativiteit. Het is voor de trainer ook meteen duidelijk of ze iets goed of fout doen. Je ziet heel snel welke spelers stappen maken en of het team klaar is voor de volgende stap. Het leermoment heeft een gezicht gekregen in de vorm van herkenbaar spel. Dat in tegenstelling tot bijvoorbeeld een gewoon partijspel vijf-tegen-vijf als afsluitende vorm, waarbij vooruitgang veel moeilijker waar te nemen is. Ik zeg daarom: laat spelers spelen en fouten maken. Geef goede voorbeelden, maar laat ze eerst het spel ontdekken. Zo creëer je een omgeving waarin de speler kan leren. Deze methode helpt je daarbij.”

De methode ‘Laat ze spelen! Een tactische periodisering’ zal binnenkort verkrijgbaar zijn. Op de hoogte blijven? Stuur dan een mail naar rubriekdtc@trainerssite.nl
Wil je het hele artikel lezen?

Log dan in met je account van TrainersMagazine of abonneer je op Het Voetbal KennisPlatform. Je hebt al toegang tot 1000+ artikelen voor minder dan drie tientjes per jaar.

Abonneren voor €29
Het Voetbal KennisPlatform is gratis voor totaalabonnees op TrainersMagazine
LOGIN
Log in met je trainerssite.nl account
Soortgelijke artikelen