Inloggen
Inloggen
Categorieën
Alle categorieën Leren van topcoaches Seniorentraining Juniorentraining Pupillentraining Vrouwen- en meisjestraining Keeperstraining Conditie- en coördinatietraining Techniektraining voetbal Technisch beleid voor voetbalclubs Communiceren & leiderschap Voetbaltactiek Boekenoverzicht Webcolleges
Voordelen van zoneverdediging
| Bedankt voor uw mening!
Donderdag 24 Januari 2019

Bij het neerzetten van de verdedigende organisatie maken trainers meestal een keuze tussen zoneverdediging en mandekking. Binnen mandekking zijn spelers verantwoordelijk voor het dekken van een directe tegenstander, terwijl bij het verdedigen in de zone het team samenwerkt om zones op het veld af te schermen.

Tekst & beeld: Twan Epe

Hoewel er een keuze gemaakt wordt tussen zoneverdediging en mandekking, is er overlap te vinden in beide strategieën. Een team dat in de zone verdedigt, past ook elementen toe van mandekking. Bijvoorbeeld: aan de kant van de bal wordt de balbezittende speler onder druk gezet. Of: in de zestien wordt de spits kort gedekt door een van de centrale verdedigers. En binnen mandekking zijn ook diverse elementen van zoneverdediging terug te vinden. Zoals: aan de balkant wordt kort gedekt, maar aan de niet-balkant wordt de tegenstander losgelaten om rugdekking te geven aan een teamgenoot aan de balkant. Het een sluit het ander niet uit.

Wat is zoneverdediging?
Bij mandekking wordt er op het speelveld vooral in koppeltjes gedacht. Dit komt het meest tot uiting op het middenveld. Stel dat beide ploegen aantreden in de formatie 1:4:3:3 met de punt naar voren op het middenveld, dan kan een afspraak zijn dat een controlerende middenvelder van de verdedigende partij doorschuift naar een van de twee controlerende middenvelders van de tegenpartij. Hierdoor komt het middenveld man-op-man te staan en wordt van daaruit gekanteld en geknepen. Hierdoor reageert de verdedigende ploeg altijd op de loopacties van de tegenstander. Om ervoor te zorgen dat dit niet hoeft, kun je voor verdedigen in de zone kiezen. In dat geval krijgen spelers geen directe tegenstander toegewezen, maar worden zij verantwoordelijk voor een zone op het veld. Zij schermen dan de gevaarlijkste passlijnen af.
 
Meer weten over zoneverdediging? 
-> Kijk dan het webcollege van Jurriaan van Poelje van ruim 45 minuten:
H1. Introductie zoneverdediging
H2. De basisprincipes van de zoneverdediging
H3. De rol van de aanvallers
H4. De rol van de middenvelders
H5. De rol van de verdedigers

Spelprincipes bepalen
Het grootste voordeel van zoneverdediging is dat niet de tegenstander bepaalt hoe je team in de verdedigende organisatie staat, maar dat je dat als team zelf bepaalt. Door af te spreken wie welke zone afschermt, maakt het ook niet veel uit welke formatie een tegenstander hanteert. Zeker wanneer er spelprincipes ten grondslag liggen aan de verdedigende afspraken die er gemaakt worden (zie het kader ‘Verdedigende spelprincipes’ voor veelgebruikte spelprincipes binnen het verdedigen). Door spelprincipes op te stellen, creëer je als trainer een gemeenschappelijke taal voor de technische staf en de spelersgroep. Deze spelprincipes gelden altijd, tegen iedere formatie van de tegenstander. Dit maakt het makkelijker om tegen willekeurige speelwijzen op dezelfde manier te verdedigen. Als een speler van de tegenstander diepgaat of er een positiewisseling plaatsvindt, dan neemt een ploeggenoot in een andere zone die speler over.
 
Verdedigende spelprincipes
• We houden de as dicht en dwingen de tegenstander naar de zijkant toe.
• Beweegt de bal in een richting, dan bewegen we als team in die richting mee.
• We spelen agressieve pressing in de buurt van de bal.
• Aan de niet-balkant laten we onze tegenstander los om aan de balkant te helpen.
• We spelen compact, zowel in de lengte als in de breedte van het veld.
• Staan we in een ondertal, dan houden we de tegenstander op.

Bepalen in plaats van reageren
Verdedigen begint voorin, bijvoorbeeld door met de drie aanvallers in te zakken. Deze spelers schuiven naar de kant van de bal mee en houden zo de as dicht. Zij bepalen zo dat de bal wel naar een back mag, maar niet het middenveld ingespeeld mag worden. De twee controlerende middenvelders schermen de pass naar de spits af, waardoor zij de aanvallers helpen om de bal niet in de as te laten komen. Dit zorgt ervoor dat de back de bal alleen naar de buitenspeler voor hem kan spelen. De centrale verdediger aan de balkant kan hierdoor rugdekking geven aan de back, die na het inspelen van de buitenspeler kort op de buitenspeler zit (zie figuur 1). Wanneer er man-op-man verdedigd zou zijn, zou de back de bal schuin naar de spits kunnen spelen als de aanvallende middenvelder en de spits ruimte maken voor die pass.


Figuur 1: De pass naar de spits wordt afgeschermd


In de eigen organisatie blijven
Wanneer de tegenstander dynamische loopacties maakt met middenvelders (de aanvallende middenvelder verlaat zijn positie en komt naast de spits), dan kan een centrale verdediger de diepgaande middenvelder overnemen. Hierdoor komt het centrale duo achterin een-op-een te staan en sluiten de twee controlerende middenvelders de passlijn naar de gevaarlijkste spelers af (zie figuur 2). De zone rond de zestien wordt ook wel de ‘hotzone’ genoemd, omdat daar de spelers staan die gezien hun positie het makkelijkst een doelpunt kunnen maken. Dit is voor de verdedigende ploeg automatisch de ‘minst gewenste zone’ om de tegenstander in balbezit te laten komen. Dit geldt ook voor een buitenspeler die naar binnen komt en ruimte maakt voor een opkomende back. In plaats van de back mee te laten gaan, kan de centrale verdediger in die zone de buitenspeler overnemen. De back kan in zijn eigen zone blijven en zo de opkomende back opvangen (zie figuur 3). De twee controlerende middenvelders sluiten in dit geval ook de passlijn naar de spelers die in de ‘as’ staan af.




Figuur 2: De diepgaande middenvelder wordt opgevangen in een andere zone





Figuur 3: De buitenspeler en de back worden opgevangen in een andere zone


Samenwerken tussen linies
Het verdedigen in de zone zorgt er ook voor dat er als team verdedigd moet worden, want er is een goede afstemming tussen de linies nodig. Spelers binnen verschillende linies werken samen om de gevaarlijkste passlijnen af te schermen. Spelers leren zo het spel te lezen en de bal te volgen (zie ook het kader ‘Van theorie naar praktijk’ en oefenvorm 1). Een ander voordeel hiervan is dat als de bal veroverd wordt, de ploeg ook in de organisatie staat waarbinnen de aanvallende afspraken zijn bepaald. De spelers hoeven alleen maar uit elkaar te bewegen, waardoor er bij balverovering snel gecounterd kan worden. Wanneer een controlerende middenvelder een pass in de as onderschept, kan die direct de uitwaaierende buitenspeler aanspelen. De formatie blijft zowel binnen de verdedigende als aanvallende afspraken gelijk. Dit zorgt ervoor dat de bepaalde spelprincipes de trainer en de spelers een gemeenschappelijke taal geven om de afspraken binnen de teamfuncties te allen tijde uit te voeren zoals is afgesproken. Wordt dit goed uitgevoerd, dan regeert het team dat bepaalt.
 
Van theorie naar praktijk
“Systemen zijn minder belangrijk dan de essenties van het voetballen. Dit geldt ook voor het onderscheppen van de bal bij het verdedigen. Als je in de zone verdedigen hebt ingeslepen, kun je dat in alle systemen toepassen. Het gaat er vooral om dat je de bal volgt en daarop reageert door goed te staan”, zegt Alex Pastoor, oud-trainer van onder andere Sparta, NEC en Excelsior. “Je kunt ervoor kiezen om touwtjes tussen spelers aan te brengen (zie oefenvorm 1). De spelers moeten een moment kiezen om de bal aan te vallen en de touwtjes tussen de spelers moeten strak blijven staan. Als deze in de buurt van de grond komen, staan de spelers te dicht bij elkaar. De afstand tussen de spelers moet tien tot vijftien meter blijven. De spelers worden zo gedwongen om niet naar de spelers van de tegenstander te kijken, maar de bal te volgen. Als ze ten opzichte van elkaar gestaffeld staan en op de bal gericht zijn, hoeven ze de tegenstander niet aan te raken. Zo kun je als verdediger het spel leren lezen.”


Oefenvorm 1: Zoneverdediging met elastieken
Dit is oefenstofnummer 2555 van De Oefenstof Database
 


Organisatie
- Gebruik een half wedstrijdveld voor deze oefening
- Formatie TCP: 1:4:2:0; formatie NTCP: 0:0:3:3
- Verbind de spelers van TCP aan elkaar met elastieken
- NTCP kan scoren op een groot doel bij een keeper
- TCP kan scoren op twee kleine doeltjes
- De oefening start iedere keer door 6 of 8 van NTCP 

Coaching
- Schuif passlijnen dicht vanuit de zone
- Geef rugdekking; schuif achter elkaar
- Blijf naar de bal kijken; kantel naar de balkant
- Kort dekken in de buurt van de bal
- Afstanden tussen elkaar tien tot vijftien meter
- De elastieken mogen de grond niet raken 
 

Oefenvorm 2: Partijspel zoneverdediging
Dit is een partijspel 11 tegen 11 met andere spelregels, het partijspel 11 tegen 11 is te vinden onder nummer 1527 van De Oefenstof Database 



Organisatie
- Gebruik een heel wedstrijdveld voor deze oefening
- Formatie TCP: 1:4:3:3; formatie NTCP: 1:4:3:3
- Beide teams kunnen scoren op een groot doel bij een keeper
- Bal uit: 1 van NTCP start met een pass naar 3 of 4 van NTCP
- Buitenspelregel van kracht om de linies compact te houden 

Coaching
- Schuif passlijnen dicht vanuit de zone
- Geef diepgaande spelers over vanuit de zone
- Pak een speler die in jouw zone komt over
- Kort dekken in de buurt van de bal
- Ruimtedekking geven ver van de bal af
- Coach elkaar bij het overgeven van spelers
- Houd de as dicht door naar de balkant te schuiven
- Dwing de tegenpartij naar de zijkant te spelen
- Actief druk zetten als de bal aan de zijkant is

 
Wil je het hele artikel lezen?

Log dan in met je account van TrainersMagazine of abonneer je op Het Voetbal KennisPlatform. Je hebt al toegang tot 1000+ artikelen voor minder dan drie tientjes per jaar.

Abonneren voor €29
Het Voetbal KennisPlatform is gratis voor totaalabonnees op TrainersMagazine
LOGIN
Log in met je trainerssite.nl account
Soortgelijke artikelen