Inloggen
Inloggen
Categorieën
Alle categorieën Leren van topcoaches Seniorentraining Juniorentraining Pupillentraining Vrouwen- en meisjestraining Keeperstraining Conditie- en coördinatietraining Techniektraining voetbal Technisch beleid voor voetbalclubs Communiceren & leiderschap Voetbaltactiek Boekenoverzicht Webcolleges
De acht spelprincipes van FC Volendam
| Bedankt voor uw mening!
Maandag 27 Januari 2020

Sinds de zomer van 2019 waait er een frisse wind bij FC Volendam. Wim Jonk en Jasper van Leeuwen zijn neergestreken in het vissersdorp en willen de club uit de Keuken Kampioen Divisie naar een hoger plan tillen. Op en naast het veld heerst weer een topsportcultuur, met focus op voeding, prestatie, maar bovenal attractief voetbal door middel van een achttal spelprincipes.

Tekst: Sjors van Veen

Het seizoen is pas een handvol wedstrijden onderweg, maar nu al zijn de bezoekersaantallen in het Kras Stadion verdubbeld ten opzichte van de voorgaande voetbaljaargang. Toen eindigde Volendam zestiende op het tweede voetbalniveau van Nederland, niet best voor een ploeg die begin deze eeuw meermaals in de Eredivisie actief was.

Misha Salden vertrok, het oude bestuur trad af en Jonk en zijn mannen werden aangesteld. Sindsdien gaat het anders en kwam in diverse interviews al naar voren wat de plannen zijn van het ambitieuze Andere Oranje. Zo wordt de opleiding geholpen, gaat de scouting veranderen, komt er betere medische begeleiding en krijgen jeugdtrainers coaching. ‘Zodat iedereen doordrongen raakt van onze visie en methodologie’, liet Van Leeuwen al weten tegenover VI. ‘Dat iedereen de spelprincipes snapt en kan verwerken in zijn trainingen.’

Het aantal spelprincipes dat Jonk traint zijn er acht en ze luiden als volgt: diepte voor breedte, driesecondenregel, vooruit verdedigen, derde man, overtalsituaties, compacte afstand, creëren van 1-tegen-1-situaties en superioriteit in de veldbezetting. Sinds dag een is de technische staf hiermee bezig en hoewel van de vijf officiële wedstrijden er twee werden verloren, komen ze terug in de wedstrijden die FC Volendam speelt. De oranjehemden zijn vaker wel dan niet de bovenliggende partij. Dit komt hieronder ook terug in de uitleg per principe.

1. Diepte voor breedte
Diepte voor breedte is een van de stokpaardjes die Jonk bij zijn teams hanteert. Dit deed hij al in de jeugd van Ajax en doet hij nu ook bij Volendam. Via trainingsvormen probeert hij zijn spelers erop attent te maken dat ze eerst voor de voorwaartse bal moeten gaan. De verticale pass tussen de linies of in de diepte zorgt voor verrassing en een mogelijke situatie met een derde man in het veld.

In de wedstrijden die FC Volendam speelt, komt dit meermaals terug. Tijdens de voorbereiding oefent de equipe van Jonk tegen Heracles Almelo en de winnende goal komt indirect voort vanuit een verticale pass. De centrale verdediger van FC Volendam heeft de bal, durft risico te nemen en passt de bal tussen de linies, waarna een klutssituatie ontstaat. Seconden later ligt, door de rappe aanvaller Martijn Kaars, de bal in het net.

 


Situatie 1: De centrale verdediger speelt een verticale bal door het midden. Een aantal seconden ligt na een klutssituatie de bal in het net.

Hoewel de uitvoering hier nog niet perfect is, is het idee erachter helder. De verticale pass en beweging rondom de bal zorgen voor verrassing. Omdat Heracles Almelo besluit door te dekken, ontstaat er ruimte achter de laatste lijn waar Kaars optimaal van profiteert. Tegen Roda JC benut Volendam eveneens het principe diepte voor breedte met verve als Joey Veerman, nu sc Heerenveen, de bal heeft en zijn ogen enkel vooruit richt. Nick Doodeman maakt een loopactie in de diepte, de aanvaller krijgt de bal en rondt dito af.

 


Situatie 2: Joey Veerman is uitgezakt richting de zijkant, Nick Doodeman gaat diep vanuit een centrale positie, wordt bediend en scoort.
 

2. Driesecondenregel
Wat ook in het affiche versus Roda JC terugkomt is de zogeheten driesecondenregel. Deze regel houdt in dat Jonk met zijn team de bal binnen drie seconden terug wil hebben wanneer de bal verloren wordt. Het is hierbij belangrijk dat de verdedigers kort op elkaar staan, zodat de spelers kunnen dubbelen en massaal de tegenstander met bal onder druk zetten. Tegen de club uit Kerkrade komt dit goed naar voren. Volendam zet de uitploeg gedurende de hele eerste helft onder druk en dat levert ook een goal op.

Simakala krijgt namens Roda JC de bal aan de zijlijn, maar staat omringd door Volendam-spelers. Twee man staan kort bij de man, nog eens twee spelers staan eromheen en in totaal bevinden zich liefst zeven spelers van FC Volendam rondom de bal om een eventuele actie van de Roda JC-aanvaller af te stoppen. De bal wordt veroverd, er is beweging in de diepte, spits Zakaria El Azzouzi krijgt de bal en scoort: 1-0.

 


Situatie 3: FC Volendam zet met zeven tegen drie op eigen helft druk. Twee spelers dubbelen op Simakala, die logischerwijs de bal verliest. Uit de diepe bal die volgt, komt uiteindelijk een goal.
 

3. Vooruit verdedigen
De teambeweging is een schoolvoorbeeld van de defensieve acties die Jonk graag ziet. Ook hangt het nauw samen met verschillende van de eerdergenoemde acht spelprincipes. De spelers van Volendam verdedigen vooruit, hierbij creëren ze een defensieve overtalsituatie waardoor ze nog beter druk uitoefenen. De onderlinge afstanden zijn klein, waardoor er compactheid is en ze superieur zijn ten opzichte van de opponent, in dit geval Simakala.

Dat deze principes nauw samenhangen, is niet gek. Staan deze totaal los van elkaar, is het een bedreiging dat het team totaal uit elkaar valt. Verdedigt de laatste lijn van Volendam vooruit, maar de voorste linie niet, dan kan de tegenstander Volendam makkelijk met een bal achter de laatste lijn verschalken. Verdedigt een enkeling van Volendam vooruit, maar niet iedereen, dan kan een gevaarlijke situatie ontstaan waarin de tegenstander de ruimte uitbuit die de Volendam-verdediger achterlaat.

4. Derde man
Door het vooruit verdedigen poogt Volendam de bal hoog op het veld te veroveren. Hoe hoger de bal veroverd wordt, hoe dichter bij de goal van de tegenstander je bent. Jonk ziet dit als een goede eerste stap om tot potentiële kansen te komen, verder richt hij zich voornamelijk op de derde man. Laatstgenoemde is iets wat Jonk meermaals laat vallen in gesprekken met verschillende media. Hij staat achter de visie van Johan Cruijff, maar wat staat daarin centraal? Het vinden van de derde man.

De derde man is simpel gezegd de speler die tijdens een combinatie tussen twee spelers in beweging komt zonder bal. Het is belangrijk dat de speler die de bal ontvangt open staat, zodat hij de bal mee kan geven aan de derde man, ofwel de speler die zonder bal probeert vrij te komen. Doordat veel ploegen zich verdedigend richten op de speler die de bal heeft, kan een speler die zonder bal beweegt een verrassingselement zijn. Hij of zij creëert ruimte of een opening en is daardoor lastig te verdedigen.
 


Situatie 4: FC Volendam heeft aan de zijkant de bal en Jari Vlak vraagt de bal. Voor hem komt Zakaria El Azzouzi in beweging.
 
 


Situatie 5: Wat volgt is een afstandsschot van Vlak. Een diepe pass op derde man El Azzouzi was misschien een betere optie geweest, maar de middenvelder schiet van afstand. De keeper redt.


5. Overtalsituaties
Jonk hecht hier veel waarde aan, omdat het een cruciaal onderdeel is in het attractieve en aanvallende voetbal dat hij met Volendam wil spelen. Zonder beweging zonder bal wordt het spel statisch en dat komt de attractiviteit niet ten goede. Om de derdemansituaties te optimaliseren zijn overtalsituaties nodig.

Daarnet kwam de overtalsituatie in het verdedigende aspect al naar voren, ook in de aanval werpt het zijn vruchten af. Heb je als ploeg een overtalsituatie, dan zijn er meer mogelijkheden om de aanval goed uit te spelen.

 


Situatie 6

Volendam houdt hier rekening mee en valt steevast met veel spelers aan. Zo zakt Alex Plat (zie situatie 6) tegen NAC Breda tijdens de eerste fase van de opbouw terug nabij de twee centrale verdedigers van de thuisploeg. De verdedigende middenvelder creëert een overtal van drie tegen twee om zo de matig afgestemde pressie van de club uit Breda te verslaan. Plat krijgt de bal van keeper Nick Bakker en speelt een diagonale bal om het spel naar voren te verleggen. Wat even later volgt is een doelkans.

6. Compacte afstand
Wat bij een defensieve overtalsituatie belangrijk is, zijn de onderlinge afstanden. Als deze te groot zijn, heeft de tegenstander de mogelijkheid tussen de linies te spelen en gevaarlijk te worden. Houdt de verdedigende ploeg deze echter klein, dan wordt voetballen voor de aan de bal zijnde ploeg lastiger. Of Volendam nou hoog druk zet of genoodzaakt is in te zakken, de afstand tussen de spelers dient klein te zijn. Een bekende term die hierop van toepassing is, is compactheid.

Bij Volendam komt dit in veel momenten tijdens wedstrijden terug. Tijdens FC Volendam – NAC lost de equipe van Ruud Brood geen enkel schot op doel. Dit is mede te danken aan de goede pressie die Volendam hanteert. Mondjesmaat komt de uitploeg erdoorheen, maar tot doelgevaar leidt het niet. Volendam maakt het veld met veel spelers klein, waardoor situaties als hieronder ontstaan.

 


Situatie 7: NAC wordt aan de zijkant vol onder druk gezet door Volendam, dat compact staat en een defensief overtal heeft (1)
 
 

Situatie 8: NAC wordt aan de zijkant vol onder druk gezet door Volendam, dat compact staat en een defensief overtal heeft (2)
 

Linksback Mashart heeft de bal, maar wordt omsingeld door spelers van Volendam, die de verdediger van NAC in een lastig parket brengen. Uiteindelijk komt de bal bij Finn Stockers, waarvoor hetzelfde geldt. De ex-aanvaller van Fortuna Sittard komt er weliswaar uit, maar het tekent de wil die Jonk zijn spelers probeert op te leggen. Het speelveld uiterst klein maken zodat de opponent (bijna) geen kant op kan. Als de bal veroverd wordt, is het al eerder bovengenoemde overtal rond de bal te vinden, waardoor via korte combinaties onder counterpressie uit kan worden gevoetbald.

7. Creëren van 1-tegen-1-situaties
Eenmaal in balbezit in de aanval, wil Jonk dat Volendam 1-tegen-1situaties creëert aan de zijkanten. Middels opbouw van achteruit en veel passes dienen de twee buitenste aanvallers aan de zijkant in stelling worden gebracht. Zij kunnen met een individuele actie de directe tegenstander passeren en voor gevaar en ruimte zorgen. Tegen NAC speelt Volendam de eerste helft voortreffelijk tot aan het zestienmetergebied, echt grote kansen zijn er nauwelijks.

De buitenspelers worden in stelling gebracht, maar het ontbreekt aan een goed vervolg. Hoe anders is dit in de slotfase van de tweede helft. NAC staat op voorsprong en een gelijkmaker noch winnende goal zit er nauwelijks in, maar via twee 1-tegen-1-situaties ligt de bal even later toch in het net. Spits El Azzouzi heeft zich laten uitzakken richting de zijkant, geeft een afdraaiende, middellage voorzet en invaller Kaars kopt fraai binnen. In de blessuretijd wordt Darius Johnsen na een omschakelmoment bediend. De Engelsman speelt met een simpele pass de mee opgekomen back Gijs Smal vrij, die met een ietwat gelukkig schot de winnende goal op het scorebord zet.

 


Situatie 9: Darius Johnson is na een omschakelmoment in de 1-tegen-1 situatie terechtgekomen. Smal komt mee op en scoort seconden later de winnende goal.
 

Jonk zei bij zijn aanstelling misschien iets klassieker met zijn buitenspelers te spelen dan de meeste teams doen tegenwoordig. Waar de buitenspelers bij veel teams over het algemeen vaak naar binnen komen om een extra middenvelder te worden, wil Jonk dat minimaal een buitenspeler het veld breed houdt. Toch schromen tijdens de eerste wedstrijden Derry John Murkin en Doodeman niet om ruimte te vinden aan de zogeheten binnenkant. Ze laten de buitenkant voor de opkomende backs of middenvelder en proberen in de halfruimten vrij te komen.

Tegen NAC komt dit meermaals knap terug, als met name Doodeman vanuit centralere posities gevaarlijk wordt in de diepte. Middenvelder Visser laat zich uitzakken richting de zijkant, waardoor in de halfspace bewegingsruimte voor de aanvaller ontstaat. Doodeman maakt hier goed gebruik van en wordt gevaarlijk via balcontacten in het vijandelijke strafschopgebied en lage voorzetten.

 


Situatie 10: Middenvelder Kevin Visser is vrijgespeeld aan de zijkant, Doodeman gaat de diepte in vanuit de rug van linksback Mashart, die vooral oog heeft op de bal.
 

8. Superioriteit in veldbezetting
Het laatste principe dat Jonk van zijn team verlangt is superioriteit in veldbezetting. Zowel aanvallend als verdedigend kan dit voor overmacht zorgen, maar soms benut Volendam deze niet. In onderstaande rondosituatie is het zes tegen vier in het voordeel van Volendam, maar wordt de bal alsnog verspeeld, waarna een hachelijke situatie voor het doel van goalie Bakker ontstaat.
 


Situatie 11: Volendam komt zo goed als letterlijk in een positiespel terecht. Zes versus drie, duidelijke superioriteit in veldbezetting, maar toch wordt de bal verloren.

Ook tegen De Graafschap onttrekt Volendam zich niet aan dergelijke slordigheid. Volendam heeft de bal reeds verloren op de helft van de Superboeren, maar bevindt zich defensief nog steeds in een 4-tegen-2-situatie. Omdat de ploeg echter slecht op buitenspel stapt en Hamdaoui in vogelvrije positie laat, kan de aanvaller recht op Bakker af. Hamdaoui mist nog, maar even later ligt de bal in het net.

Een vrije trap aan de zijkant wordt snel genomen, Volendam staat met iedere speler op eigen helft, maar toch kan Ralf Seuntjens in vrije positie binnen koppen: 2-0.
 


Situatie 12: Volendam heeft een numeriek overtal in een defensief omschakelmoment, maar stapt slecht op buitenspel, waardoor De Graafschap een grote kans krijgt.
 


Situatie 13: Opnieuw heeft Volendam meer mensen in een defensieve situatie dan De Graafschap, toch komen de Superboeren tot een goal. Een voorzet belandt op het hoofd van Mats Seuntjens en het is raak.


Conclusie
Het is precies waar de schoen soms nog wringt voor Volendam, dat behalve tegen Roda JC in voor de rest elke Keuken Kampioen Divisie-wedstrijd een goal incasseerde. Niet alles is nog hosanna, maar de ideeën zijn kraakhelder. De uitvoering is veelbelovend en het wordt interessant om te zien wat Jonk met meer trainingsuren en tijd kan bewerkstelligen.

 
Wil je het hele artikel lezen?

Log dan in met je account van TrainersMagazine of abonneer je op Het Voetbal KennisPlatform. Je hebt al toegang tot 1000+ artikelen voor minder dan drie tientjes per jaar.

Abonneren voor €29
Het Voetbal KennisPlatform is gratis voor totaalabonnees op TrainersMagazine
LOGIN
Log in met je trainerssite.nl account
Soortgelijke artikelen