Inloggen
U bent niet ingelogd. Inloggen
Categorieën
Alle categorieën Leren van topcoaches Seniorentraining Juniorentraining Pupillentraining Vrouwen- en meisjestraining Keeperstraining Conditie- en coördinatietraining Techniektraining voetbal Technisch beleid voor voetbalclubs Communiceren & leiderschap Voetbaltactiek Boekenoverzicht Webcolleges
Het team dat drie jaar zonder coach werkte
| Bedankt voor uw mening!
Donderdag 23 Juli 2020


Het is 2016. Coniche Topvolleybal Zwolle, een volleybalteam uitkomend in de eredivisie, begint aan een nieuw seizoen. Het verschil met vorig jaar? Er is geen coach. Het blijkt een bewuste keus, een experiment. Ze zijn het eerste zelfsturende topsportteam ter wereld. Wat kunnen we leren van dit experiment?

Tekst: Redactie TrainersMagazine | Beeld: Orange Pictures

We spreken Matt van Wezel, die een kleine twee jaar betrokken was bij het experiment. “Met zelfsturend bedoelen we dan ook echt compleet zelfsturend. Er was geen coach en er mocht ook niet gecoacht worden. Dat was niet altijd even gemakkelijk, maar het was wel heel erg interessant en ik heb er ook veel van geleerd.”

“Het begon met een idee van een bedrijf genaamd Coniche. Zij zijn bezig om hun klantencontact-centra zelfsturend te maken. Ze wilden dat ook een keer in de sport doen. Maar dan ook echt zwart-wit. Veel teams zeggen dat ze zelfsturend zijn, maar als je dan echt gaat kijken, dan blijkt dat vaak niet het geval. Uiteindelijk bepaalt toch vaak de coach of de voorzitter wat er gebeurt.”

“Zwolle, uitkomend in de eredivisie, stond aan de rand van een faillissement en stond op het punt om zich terug te trekken. Daardoor kon Coniche als sponsor instappen en kon het experiment starten.”

“Dat het team echt alles moest regelen, daar kwamen ze op de eerste training al meteen achter. Er waren geen ballen en niemand had er over nagedacht om een training voor te bereiden. Bij de eerste wedstrijd wist niemand wie er moest starten en keken ze allemaal ‘de coach’ aan. Nadat duidelijk was dat ze dat echt zelf moesten gaan doen, werd er relatief kansloos met 3-0 verloren. Niemand was op het idee gekomen om een time-out of een wissel aan te vragen.”

“Na een aantal wedstrijden werden sommige spelers boos op de ‘coach’ omdat ze niet mochten spelen.”

- Maar wie zegt dat jij niet mag spelen?

“In deze periode kwamen ze er langzaam maar zeker achter dat ze dat zelf mochten bepalen en toen zijn ze het als team gaan oppakken.”

Echt zwart-wit
“Aan het einde van het seizoen moest de ploeg een wedstrijd spelen om in de eredivisie te blijven. Om te helpen bood ik aan om de video-analyse te doen en vroeg ‘de coach’ om de videobeelden op te sturen.”

- Welke video-analyse? De spelers hebben nog niet bedacht dat ze gebruik kunnen maken van video-analyse

- Ja, maar als jullie dit weekend verliezen, vliegen jullie er uit

- Blijkbaar is de urgentie bij de spelers nog niet hoog genoeg. Dus we doen geen video-analyse


“Het was mooi om te zien dat de procesbegeleider zo strak aan de zelfsturing van het team vasthield.”

 

Trainer
“Het tweede jaar hadden de spelers zelf bedacht dat het handig zou zijn als iemand training zou geven en toen ben ik gaan helpen. Maar dat was echt heel moeilijk. Ik wist op de training soms niet wat ik moest doen. Ik mocht dus training geven, maar het moest wel zelfsturend blijven. Dus ik mocht niet bepalen wat zij moesten doen en wat zij beter moesten doen. Dan zag ik bijvoorbeeld de middenspeler verschillende malen op rij een duidelijke fout maken die makkelijk op te lossen was. Vervolgens zette ik het dan stop.”

- Wat heb je net gedaan en wat had je beter kunnen doen?

- Hoger springen

“Hoger springen is natuurlijk onzin, je springt zo hoog als je kan. Maar ik ging door.”

- Is er nog iets anders dat je kunt doen dan hoger springen?

- Nee, ik denk dat hoger springen wel helpt


“Ik kwam niet verder. Ik richtte me tot de rest van het team.”

- Hebben andere spelers nog ideeën wat hij beter had kunnen doen?

- Nou, wij zijn wel benieuwd wat er gebeurt als hij hoger gaat springen


“Daar stond ik dan als coach. Ik had geen keus. Dan moeten we door en gaan we proberen hoger te springen. Ik ging naar de procesbegeleider en gaf aan dat ik op dit soort dingen vastliep. Het antwoord was vrij confronterend. Die zei dat ik vooral vastliep omdat ik niet de juiste vragen stelde om ze verder te krijgen. Ik kwam namelijk niet verder dan te vragen wat ze beter hadden kunnen doen. En toen ik niet het antwoord kreeg dat ik wilde, wist ik niet meer wat te zeggen.”

Voor jou als trainer was het moeilijk, maar was het ook niet heel moeilijk voor de groep?
“Sommige spelers vonden het prettig, anderen vonden het verschrikkelijk. Het lastige aan dit experiment was dat we geen budget hadden, maar wel in de eredivisie speelden. Veel spelers die bij Zwolle speelden, waren blij dat ze de kans in de eredivisie kregen.”

“Daarnaast waren het niet allemaal spelers die vanuit de intrinsieke motivatie gekozen hadden voor dit model. Dus er waren zeker ook spelers die dachten: als we het gewoon zoals de andere ploegen doen, dan wordt het makkelijker of gaat het beter. Achteraf gezien was het, denk ik, beter geweest als je zo’n traject begint, dat je dit gaat doen met spelers die hier echt voor kiezen.”

“Daarnaast hadden we wellicht aan het begin ook duidelijker kunnen maken wat het betekent. Want veel teams denken dat ze zelfregulerend werken, maar hier was het echt zo.”

“Ten derde denk ik dat - als je dit experiment wilt herhalen - je de gehele organisatie zelfregulerend moet maken, dus ook het bestuur en het management. Nu waren er ook mensen die er niet achter stonden.”

“Tenslotte moet je, denk ik, ook beter naar de samenstelling van de groep kijken. Omdat we zoveel spelers hadden die blij waren om in de eredivisie te spelen, betekende dit ook dat we weinig spelers met ervaring hadden. Als er nog niet zoveel kennis en kunde in het team zit, dat is het moeilijk om daar zelfregulerend mee te werken. Van een aantal professoren die kennis hebben van een bepaald vakgebied is makkelijker een zelfregulerend team te maken dan van een groep eerstejaars studenten in hetzelfde vakgebied.”

Time-out
“Misschien wel een van de meest opvallende feiten is dat we uitermate goed scoorden op de time-out. Bij het volleybal vraag je vaak een timeout aan als je punten aan het verliezen bent of als het slecht gaat. In die time-out neemt dan bijna altijd de coach het woord. Uit onderzoek naar alle time-outs in de eredivisie bleek dat wij het hoogste percentage scoorden uit het eerste punt na de time-out. Wij - een team zonder coach - haalden blijkbaar het meeste rendement uit de time-out.”

“Een mogelijke verklaring is dat de spelers echt met elkaar in gesprek gingen. Je ziet vaak bij time-outs dat een coach iets roept waar sommige spelers niet naar luisteren, het er niet mee eens zijn of zelfs in een andere wereld zitten. Hierdoor raak je waarschijnlijk veel meer betrokken dan het ‘verplicht’ luisteren naar de coach. Maar het blijft natuurlijk wel een beetje gissen.”

Degradatie
“In het derde seizoen degradeerde het team en viel het project uit elkaar. Ik vond dat we in het proces echt aan het groeien waren, maar in het volleybal vond ik dat we niet echt vooruitgingen. We hadden een aantal oudere volleyballers die het wel lekker vonden, want zij bepaalden vaak wat er gebeurde. Maar die werden wel ieder jaar minder goed.”

“In het proces hebben we echt wel goede stappen gemaakt. Zoals bijvoorbeeld hoe we de trainingen evalueerden, hoe we elkaar aanspraken en welke keuzes er gemaakt werden. De spelers hebben uiteindelijk ook een andere speler uit de selectie gezet, omdat ze er niet achter stonden hoe diegene werkte. Maar uiteindelijk ben je een topsportteam en gaat het er ook om dat je beter gaat volleyballen.”

Leermomenten
“Ik heb nog nooit zulke interessante jaren gehad als deze. Ook al waren het zware jaren, ik heb er zelf - als coach - heel erg veel van geleerd. De manier van doelen stellen en evalueren, daar pluk ik nu als coach de vruchten van. Ten tweede dacht ik dat ik goed in vragen stellen was, maar dat was ik nog helemaal niet. Ik stelde alleen maar vragen om uiteindelijk het antwoord te krijgen dat ik wilde horen. Ik weet niet of ik al beter ben geworden in het stellen van open vragen, maar ik ben wel een stuk bewuster geworden dat dit heel moeilijk is en ik probeer opener te staan voor de antwoorden die sporters geven. Ten derde denk ik niet dat ik het nooit zo extreem zwart-wit zou doen als trainer als we hier hebben gedaan. Misschien kan het als je heel goed selecteert en er 3-5 jaar tijd in stopt, want na een jaar zullen er altijd spelers weggaan en nieuwe spelers komen en dan moet je vaak opnieuw beginnen.”

“Zo hebben we in Noorwegen als trainer-coaches al de benchmark gemaakt met het niveau waar we naartoe willen en dan moet je je afvragen in hoeverre je dan echt zelfregulerend bent. Ik bepaal dan als coach natuurlijk al heel erg de richting. Maar als we twee maanden moeten wachten voordat de spelers erachter komen dat het handig is om een benchmark te maken, dan verliezen we natuurlijk ten opzichte van andere teams kostbare tijd. Ik weet niet of dat het wel waard is.”
Wil je het hele artikel lezen?

Log dan in met je account van TrainersMagazine of abonneer je op Het Voetbal KennisPlatform. Je hebt al toegang tot 1000+ artikelen voor minder dan drie tientjes per jaar.

Abonneren voor €29
Het Voetbal KennisPlatform is gratis voor totaalabonnees op TrainersMagazine
LOGIN
Log in met je trainerssite.nl account
Soortgelijke artikelen