Inloggen
Inloggen
Categorieën
Alle categorieën Leren van topcoaches Seniorentraining Juniorentraining Pupillentraining Vrouwen- en meisjestraining Keeperstraining Conditie- en coördinatietraining Techniektraining voetbal Technisch beleid voor voetbalclubs Communiceren & leiderschap Voetbaltactiek Boekenoverzicht Webcolleges
Hoe data steeds belangrijker is in het voetbal
| Bedankt voor uw mening!
Woensdag 27 Juni 2018

Hij ondersteunt profclubs op het gebied van data. Hij is een typisch voorbeeld van de nieuwe generatie die werkzaam is in het voetbal: hoog opgeleid (werkt nog parttime als chirurg), begonnen met een blog, een twitter-account met ruim 60.000 volgers en hij heeft er inmiddels een deel zijn baan van kunnen maken. Aan het woord is Sander IJtsma, oprichter van 11tegen11. Tijdens het WK plaatst hij van elke wedstrijd data en grafieken.

Tekst: Paul van Veen

“Wat ik op Twitter plaats? Ik breng daar veel match plots, ik maak visuele weergaves van expected goals in een wedstrijd en ook de passmaps zijn populair geworden. Dat zijn eigenlijk allebei hulpmiddelen die het verhaal van de wedstrijd vertellen en zeggen meer dan bijvoorbeeld het scoreverloop of het balbezit.”

Expected goals
“Expected goals is eigenlijk een heel logisch concept, ik hoef het dan ook niet vaak uit te leggen. Wanneer je Studio Sport kijkt, wemelt het van de begrippen: denk bijvoorbeeld aan schoten, mogelijkheden, kansen en grote kansen. Daar kijkt niemand meer van op. Eigenlijk is expected goals precies hetzelfde: het geeft aan hoe groot een kans was. Het enige verschil is dat we een cijfer in plaats van een woord aan koppelen. Dat doen we door het schot te vergelijken met data uit het verleden. Als je honderd keer die kans krijgt, hoe vaak gaat hij er dan in? Als je er cijfers van maakt, dan kun je er mee gaan rekenen en de kansen bij elkaar optellen.

“De grootte van de kans proberen we in de expected goals zo objectief mogelijk samen te stellen. De belangrijkste variabele is bijvoorbeeld de locatie van het schot, maar of de doelpoging met het hoofd of met de voet is speelt ook mee. Zo zijn er in mijn model (er zijn meerdere modellen - redactie) een hoop variabelen die meespelen.”

Maar daarbij is het niet belangrijk wie er schiet, toch?
“Nee, inderdaad. Bij expected goals gaat men er vanuit dat het belangrijker is om de kans te krijgen in plaats van wie de kans krijgt. Dat is misschien tegen de intuïtie van veel mensen in. Dat snap ik ook wel. Als wij op het voetbalveld een wedstrijdje gaan spelen en de bal valt bij Messi voor de voeten, dan is er toch echt wel wat meer kans dat hij in het doel verdwijnt, dan wanneer de bal voor mijn voeten valt. Maar dat is een praktijkvoorbeeld die we in de voetbalanalyse nooit tegen zullen komen. De spelers die met en tegen Messi spelen, zijn ook allemaal elite professionals, die zouden dus ook allemaal op zo’n veldje uitblinken. Je moet spelers wel inschatten binnen de competitie en tegenstand die ze normaal tegen komen. Op die manier is het model natuurlijk ook gemaakt.”

“Als je bijvoorbeeld aan het expected goals model een nieuwe variabele zou toevoegen, bijvoorbeeld of de spits, middenvelder of verdediger een kans krijgt, dan wordt het model daar niet beter van. Het maakt natuurlijk wel uit dat als je Messi en tien houthakker hebt, maar zelfs Messi rondt de kansen maar een klein beetje beter af dan de gemiddelde spits op het niveau waarop hij speelt. Dan praat je slechts over een verschil van ongeveer tien procent.”

“Natuurlijk is er wel eens geprobeerd om zo'n variabele in het model mee te nemen, maar dat is moeilijk. Het is namelijk heel lastig om de Messi’s of de Jesus Navas (één van de spelers die juist onder het gemiddelde afronden) van deze wereld te vinden. Om een speler betrouwbaar in een bepaalde categorie te plaatsen, heb je toch wel 500 doelpogingen van een speler nodig. Dat betekent dat je van een jonge speler niet weet waar hij zit. Als die speler iets boven zijn expected goals zit, dan is de kans groot dat hij iets beter kan afronden, maar het kan nog steeds op toeval berusten en als je dat dan al gaat meenemen, wordt daar het model slechter van. Meestal weten we aan het eind van een carrière van een speler pas of hij goed was in afronden of niet.”

Low-event sport
“Dat geeft meteen het moeilijke aan het voetbal aan: het is een low-event sport. Er wordt weinig gescoord en het hangt allemaal van kleine momenten af. Maar dat is natuurlijk ook de grote charme van het voetbal. Hierdoor is het mogelijk dat een minder team een beter team verslaat. Een basketbalwedstrijd tussen een team met het budget van Barcelona en het budget van Levante wordt een grote inmaakpartij. Iedere keer weer. Daar zal dan ook geen publiek op af komen. Terwijl in een voetbalwedstrijd Barcelona veel kans heeft om te winnen, maar het zal nooit meer dan 90% zijn. Dat illustreert hoe groot de factor willekeur, variatie en geluk in het voetbal is. Dat maakt de sport ook ontzettend leuk om naar te kijken.”

“Met expected goals kun je meer dan alleen kijken of een team terecht gewonnen heeft of niet. Het zegt ook iets over de kwaliteit van een speler om kansen te creëren. Naast de schoten kijk ik nog naar nog veel meer statistieken van spelers. Van spelers verzamel ik wel 70 metrics, waarmee ik een wereldwijde database heb opgebouwd die je kunt gebruiken voor de scouting. Ik kan dus heel gericht bij een zoekopdracht van een club advies uitbrengen welke spelers binnen het plaatje passen. Zowel tactisch (speelstijl en wensen van de trainer) als financieel, taal en achtergrond. Hierbij is het de ene keer een speler die vervangen moet worden, de andere keer is een type speler dat in een team ontbreekt.”

“De parameters waar ik naar kijk, verschillen sterk per positie. Een spits moet nu eenmaal andere dingen kunnen dan een verdediger. Maar er zijn verschillende manieren om een positie in te vullen. Een linksbuiten bijvoorbeeld kan uitblinken in link-up-play, passen en veel in de bal komen. Maar hij kan ook uitblinken door veel in de 1-tegen-1 de man uit te spelen of juist veel diepgang te hebben. Daarom hebben we in ons model verschillende rollen opgesteld waarin je op een positie kunt uitblinken.”

“Uiteindelijk is het in de scouting belangrijk dat er spelers geadviseerd worden die een zo groot mogelijk succes gaan worden. Het gaat niet zozeer om spelers die al een zo goed mogelijke historie hebben. Door er op deze manier naar te kijken kun je goedkopere spelers halen, die door de media en scouts (nog) niet zo opvallen.”
“Je ziet in Nederland eigenlijk alle clubs dezelfde methode van scouting toepassen. Het gebeurd dan ook regelmatig dat er bij dezelfde wedstrijd in het buitenland scouts van verschillende clubs zitten voor dezelfde speler, bijvoorbeeld omdat een speler opvalt door het aantal assists die die speler op zijn naam heeft. Een lijstje met doelpunten of assists checken is makkelijk, dat kan iedereen. Maar het gaat erom: welke speler gaat volgend seizoen de meeste assists geven. Dat kun je identificeren met behulp van voorspellende metrics die wat dieper gaan dan die ene assist. Op die manier kun je er voor zorgen dat de club op een andere tribune zit en naar een andere speler kijkt.”  

“Ik geloof erg in het combineren van video en data. Daarom werk ik ook samen met een video-analist. Ik denk namelijk dat puur scouten op basis van data in het voetbal nog niet mogelijk is. een aantal kwaliteiten van spelers zijn moeilijk in data zijn te vangen of slecht beschikbaar. Denk bijvoorbeeld aan fysieke kwaliteiten, startsnelheid, verdedigende aspecten en voetenwerk. De data is voor mij vaak wel het begin: ik kom met een lijst van spelers die op basis van de data positief opvallen. Vervolgens kijken we of dat ook voor video geldt. Dat is vaak wel zo, maar niet altijd.”

Een tweede reden is om video in te zetten is als bijvoorbeeld een jonge speler goede data laat zien, maar je maar een kleine sample hebt (bijvoorbeeld 500 minuten). Dan weet je niet of het toeval is of je te maken hebt met een goede speler. Dan kun je ervoor kiezen om te wachten totdat de sample groot genoeg is, maar grote kans dat je dan al te laat bent en er meerdere clubs die speler willen hebben. Ook dat is een goed moment om videobeelden in te zetten.”

Passmaps
Een andere afbeelding die vaak op twitter van 11tegen11 te vinden is, zijn de passmaps van teams. “Ik vind die grafiek heel interessant, want er is veel uit te halen. Je kunt kijken naar de formatie, hoe hoog een team op het veld staat en welke spelers dominant zijn in een team. Als je maar vaak genoeg naar passmaps kijkt, dan ga je op een bepaalde manier teams of de hand van trainers herkennen. Het laat namelijk bepaalde tactische principes zien. Ik denk dat ik alleen op basis van de passmaps veel teams kan herkennen.”

 

“Zo viel mij bijvoorbeeld al snel de passmap van Hoffenheim op toen Nagelsmann daar trainer werd. Op basis daarvan ben ik snel een wedstrijd van Hoffenheim gaan kijken om te zien wat daar gebeurde. Ik zag dikke achterin dikke passlijnen (niet in een U-vorm) en het bleek dat ze inderdaad heel geduldig passen totdat ze een kans zien.”
“Of het werkt juist de andere kant op: soms zie je een passmap die helemaal niet bij een team past. Dan is het interessant om te zien wat er die wedstrijd gebeurd is. Hebben ze een andere keus gemaakt? Forceerde de tegenstander om ze anders te spelen? Of miste ze een bepaalde speler? Kortom, de passmaps zeggen heel veel over de tactische afspraken en patronen binnen een team. ”

Toekomst
“Het goed gebruiken van data gaat er zeker niet voor zorgen dat je ineens alle wedstrijden gaat winnen. Het is een schakel in het gehele proces en kun je dus een competitief voordeel opleveren. Op het moment dat die gedachte bij meer mensen duidelijk wordt, dan zal er wel een omslagpunt komen waarin steeds meer clubs het gaan adapteren. Zo is dat in veel Amerikaanse Sporten gegaan en het zal ook niet lang meer duren voordat ook in het voetbal zo is. We staan pas aan het begin.”  

Twitter
Klik hier voor het Twitter-account van 11tegen11

Meer over het gebruik van statistieken in het amateurvoetbal
Statistieken ter bestrijding van subjectiviteit
Voordeel halen uit statistieken
 
Wilt u het hele artikel lezen?

Log dan in met je account van TrainersMagazine of abonneer je op Het Voetbal KennisPlatform. Je hebt al toegang tot 1000+ artikelen voor minder dan drie tientjes per jaar.

Abonneren voor €29

Of: spaar voor een gratis abonnement door te winkelen in onze webshop

Spaaractie
Het Voetbal KennisPlatform is gratis voor totaalabonnees op TrainersMagazine
LOGIN
Log in met je trainerssite.nl account
Soortgelijke artikelen