Inloggen
Inloggen
Categorieën
Alle categorieën Leren van topcoaches Seniorentraining Juniorentraining Pupillentraining Vrouwen- en meisjestraining Keeperstraining Conditie- en coördinatietraining Techniektraining voetbal Technisch beleid voor voetbalclubs Communiceren & leiderschap Voetbaltactiek Boekenoverzicht Webcolleges
Hoe goed ben jij als trainer?
| Bedankt voor uw mening!
Woensdag 05 September 2018

Vind jij jezelf beter dan de gemiddelde voetbaltrainer? Ja? Er is kans dat je jezelf overschat. Het komt namelijk in elke (beroeps)groep voor. Neem als voorbeeld automobilisten. 75 procent van de automobilisten vindt zichzelf beter dan het gemiddelde. Dat is feitelijk onmogelijk. Veel voetbaltrainers hebben een uitgesproken mening en geloven helemaal in hun visie. Natuurlijk zijn vertrouwen en geloof in eigen kennis en kunde belangrijke factoren voor een voetbaltrainer, maar belangrijk is ook dat dat je het contact met de realiteit niet verliest. Maar vergis je niet, dat is moeilijker dan het lijkt.

Tekst: Paul van Veen

Ga bij een studiebijeenkomst maar eens op de tribune bij een demonstratietraining zitten. Goede kans dat het niet lang duurt of de trainers om jou heen hebben wel iets op de training of trainer aan te merken. De vraag is of ze het echt wel beter weten of kunnen.

Of ga maar eens wedstrijdje kijken met voetbaltrainers.

“Ik begrijp niet dat ze elkaar niet coachen”

“Ik snap niet dat de trainer … “.

Of bekijk de analisten op televisie. Nu weten ze alles, maar hoe ging het toen ze zelf nog trainer waren?

Het lijkt erop alsof veel trainers het vaak beter denken te weten.

Dit is op zich helemaal niet zo’n raar verschijnsel.

Immers, je ziet fouten van anderen gewoon iets sneller dan fouten van jezelf. Vergelijk het maar een scheidsrechter, als de scheidsrechter een slechte beslissing maakt kunnen veel coaches dat vaak niet begrijpen, maar als diezelfde coach zelf als scheidsrechter in het veld staat, dan zal hij waarschijnlijk net zoveel fouten maken als die scheidsrechter waar hij/zij eerder zoveel kritiek op had. Door de verandering in perspectief snappen én accepteren ze nu wel dat ze fouten maken. Er is hier zelfs een mooi spreekwoord over: iets met stuurlui die op de wal staan.

Naast het probleem van het makkelijker zien van fouten van anderen is er nog een ‘probleem’. Het blijkt dat veel mensen hun kennis en kunde overschatten. Kijk bijvoorbeeld naar automobilisten. Ook daar vindt ongeveer 75% zich een betere automobilist dan de gemiddelde automobilist. Maar dat is onmogelijk. Minimaal 25% moet het dus verkeerd zien. Dit blijkt ook zelfs voor bijvoorbeeld artsen te gelden.
Er is geen onderzoek bekend onder voetbaltrainers, maar de kans is groot dat hier hetzelfde geldt. Trainers die zichzelf niet goed genoeg vinden en daar openlijk voor uitkomen, zijn meer uitzondering dan regel. Sla de (regionale) krant maar open. Vaak lees je over trainers dat ze er ‘meer voetbal’ in brengen of af van de lange bal en nu eindelijk verzorgd, dominant voetbal willen gaan spelen. In de meeste gevallen is dit een subtiele bewoording om te zeggen dat ze zichzelf beter vinden dan de vorige trainer.

Dit effect van zelfoverschatting heeft een mooie naam:

Het Dunning-Kruger effect

Dit is een verschijnsel dat mensen die minder component zijn, zichzelf vaak te positief inschatten, terwijl mensen die uiterst competent zijn juist vaak te streng zijn in hun zelfbeoordeling. De verklaring hiervoor is dat je juist veel kennis en feedback nodig hebt om jouw eigen competentie realistisch in te kunnen schatten.

Dit effect is vernoemd naar de onderzoekers Dunning en Kruger. Zij lieten een groep mensen een test doen en vroegen vooraf en achteraf de deelnemers om hun eigen prestatie in te schatten. Wat bleek? Degene die de test het slechtst gemaakt hadden, hadden hun eigen vaardigheid zwaar overschat, terwijl degene die de test het best gemaakt hadden, hun eigen vaardigheid vaak zelfs onderschat hadden.

Dit effect in te zien in de bovenstaande grafiek:
- De bolletjes geven de daadwerkelijke score aan van de testpersonen
- De driehoekjes geven aan hoe goed men dacht de test gemaakt te hebben
- De vierkantjes geven aan hoeveel kennis mensen denken dat ze hebben in het onderwerp van de test


Het proces van ‘hoe goed denk je dat je bent als trainer?’
Iedereen die iets leert over een onderwerp blijkt een bepaald patroon te volgen. Aan het begin denk je al snel veel te weten over een onderwerp, bijvoorbeeld als je één of twee cursussen hebt gevolgd. Vervolgens verdiep je verder in het onderwerp (bijvoorbeeld door het lezen van artikelen) en dan merk je dat er nog veel meer is dan je eigenlijk had gedacht. Tenslotte blijf je jezelf verder ontwikkelen en word je pas een echte expert.

Dit proces is mooi weergegeven in de volgende grafieken die van het Dunning-Kruger effect zijn gemaakt:
 
Maar ‘hoe goed ben jij als trainer?’
Hier komt meteen het grootste probleem om de hoek kijken. Het inschatten van jezelf is verschrikkelijk moeilijk, want het is een perceptie. Je kunt dus niet precies weten waar je in het proces zit. Je kunt jezelf competent vinden en daar gelijk in hebben, maar je kunt er ook verschrikkelijk naast zitten.

Om jouw kennisniveau goed te kunnen inschatten, zijn twee elementen belangrijk:
1. Stop nooit met leren, neem altijd meer kennis tot je
2. Zorg dat je feedback krijgt over jouw daadwerkelijke kennisniveau (en hier voor open staat)

Het eerste punt heb je heel goed in de hand. Het tweede is echter heel erg lastig, want die feedback bestaat in ‘voetbaltrainersland’ vaak uit resultaten van een team. En laten die over het algemeen nu vaak meer zeggen over de kwaliteit van de spelersgroep dan over de kwaliteit van de trainer. Daardoor kun je verkeerde feedback en dus een verkeerd beeld van jezelf krijgen. Doe je het met jouw eerste teams goed, dan krijg je waarschijnlijk meer en betere kansen en zo is het moeilijk om de juiste feedback te krijgen.

De vooruitgang van een team is natuurlijk heel moeilijk objectief te meten. Als je dan jezelf niet verder ontwikkeld qua kennis, dan kun je jezelf blijven overschatten als voetbaltrainer.

Uit mijn persoonlijke ervaring (en dus zeker niet wetenschappelijk gemeten), valt het mij altijd op met hoeveel vertrouwen cursisten van een trainerscursus komen. Wat we hierboven gelezen hebben geeft hiervoor een logische verklaring: je zet de eerste stapjes en opeens denk je dat heel veel weet. Maar jouw trainersreis staat eigenlijk pas aan het begin.

Dit vertrouwen op de cursus wordt natuurlijk gesterkt door de bepaalde mate van arrogantie die we in Nederland hebben. Nog steeds geeft de KNVB op hun eigen site aan dat hun opleidingen wereldwijd toonaangevend zijn.

 
Screenshot: knvb.nl


Dit is een gevaarlijke ontwikkeling, want hoe harder je roept hoe goed de opleiding is, hoe groter de kans is dat trainers die die opleiding volgen na afloop te veel vertrouwen hebben in hun eigen kunnen en dus te vroeg stoppen met leren. Een opleiding is een onderdeel van de ontwikkeling van trainers. Tip voor de KNVB: stimuleer trainers om zich ook na een cursus te blijven ontwikkelen door onder andere zoveel mogelijk te lezen.

De vraag of de KNVB-cursussen inderdaad wereldwijd toonaangevend zijn, laten we even in het midden.

Valkuilen en tips: wat kun je nu als trainer doen?
De grootste valkuil is dat je altijd een ´beginnende expert´ blijft. Met andere woorden: dat je iemand bent die qua kennisniveau een beginner is, maar zichzelf een expert vindt. Het stereotype voorbeeld hiervan is de voetbaltrainer die aantal KNVB-cursussen doet, zijn/haar diploma’s heeft en daarna weinig tijd meer steekt in de verdere ontwikkeling behalve eventueel wat (noodzakelijke) studiepunten halen om zo het papiertje te behouden.

 

Bron: deadtech.com

De tweede valkuil is dat je denkt dat ervaring alleen voldoende is. Je kunt namelijk altijd een  ‘beginnende expert’ blijven, hetzelfde trucje doen en de clubs goed uitkiezen.

Een belangrijke tip is dat je jezelf altijd blijft ontwikkelen. Kies daarbij een ontwikkelingstraject dat bij jou past. Sta daadwerkelijk op het veld, ga boeken lezen, neem abonnementen op vakliteratuur, surf op het internet naar informatie, volg clinics en cursussen of loop een bepaalde periode vrijwillig stage bij andere trainers. Jouw ontwikkeling stopt nooit. Je kunt daarbij de manier volgen die bij jou past. De ene manier is niet per se beter dan de ander.

Hierin is er goed nieuws. Puur het feit dat je deze zin leest, betekent dat jij al één van de trainers bent die bezig is om zichzelf te ontwikkelen.

Een volgende tip is niet in paniek te raken. Zoals aangegeven, is de kans aanwezig dat je op een punt komt dat je het even niet ziet zitten, omdat je er achter komt dat er nog zoveel (meer) te leren is. Zie dit als goed punt, je bent namelijk in de volgende fase van de grafiek van Dunning en Kruger, de zogenoemde ‘valley of despair’. Je weet meer, maar het vertrouwen in jouw kennisniveau is even iets minder. Besef dit en ga vooral door met jezelf te ontwikkelen.

Een andere tip is om te overwegen je te specialiseren. Je hoeft namelijk niet overal goed in te zijn. Wil je tactisch goed worden? Wil je een goede Onder11-trainer worden? Wil je je specialiseren in breedtesport? Wil je alles weten over impliciet leren? Kijkgedrag? Allemaal mogelijkheden en daardoor kun je een selectie maken in wat je wel wilt lezen en wat niet. Immers, je moet wel even door de fase heen waarin je denkt dat je even helemaal niets weet. Dat is makkelijker als je je specialiseert.
Probeer tenslotte een mentor of een buddy te vinden. Iemand waarvan je weet dat hij (of zij) altijd bezig is met zijn (of haar) ontwikkeling. Dat kan dus iemand zijn met meer ervaring (mentor) of iemand die in hetzelfde ontwikkelingstraject zit als jij. Op die manier blijf je jezelf uitdagen om jezelf te ontwikkelen. En dat is precies wat een goede trainer doet.

Meer tips
Heb je nog meer tips? Laat het via een mailtje weten, dan wordt het artikel aangevuld!



 
Wilt u het hele artikel lezen?

Log dan in met je account van TrainersMagazine of abonneer je op Het Voetbal KennisPlatform. Je hebt al toegang tot 1000+ artikelen voor minder dan drie tientjes per jaar.

Abonneren voor €29
Het Voetbal KennisPlatform is gratis voor totaalabonnees op TrainersMagazine
LOGIN
Log in met je trainerssite.nl account
Soortgelijke artikelen