Inloggen
Inloggen
Categorieën
Alle categorieën Leren van topcoaches Seniorentraining Juniorentraining Pupillentraining Vrouwen- en meisjestraining Keeperstraining Conditie- en coördinatietraining Techniektraining voetbal Technisch beleid voor voetbalclubs Communiceren & leiderschap Voetbaltactiek Boekenoverzicht Webcolleges
Terminologie: Expected goals
| Bedankt voor uw mening!
Woensdag 10 Oktober 2018

Expected goals: een begrip waar je eigenlijk niet meer omheen kunt. Nog één keer op een rijtje: wat zijn expected goals? Wat zijn de voor- en nadelen? Moet jij het ook gebruiken?

Tekst: Paul van Veen

De beste omschrijving van expected goals die ik gehoord heb is een combinatie van Oli Platt en Sander IJtsma (waar ik onlangs een interview mee had, zie artikel hier):

Met een expected goal doe je eigenlijk niet anders dan de grootte van de kans beschrijven.

Dit is eigenlijk precies hetzelfde als dat voetbalcommentatoren (en trainers) ook doen. Zo zal je bijvoorbeeld de volgende zinnen ongetwijfeld wel eens gehoord hebben.

- “We hadden toch nog een paar mogelijkheden”
Met mogelijkheden bedoelen trainers vaak kleine kansen

- “Dat was een 100% kans”
Hiermee bedoelt de voetbalcommentator dat het een hele grote kans had

En zo zijn er allerlei gradaties: kansen, kansjes, mogelijkheden tot niet-te-missen kansen.

Bij een expected goal wordt precies datzelfde gegaan, maar wordt er een numerieke waarde toegekend aan een die voetbalsituatie. Er wordt een waarde tussen 0 en 100% (of feitelijk gezien tussen 0 en 1) aan toegekend. Zo wordt een kans van 20% toegekend aan een voetbalsituatie die er gemiddeld 1 op de 5 in gaat.

Op die manier kun je heel veel beter over kansen praten. Ten eerste praat je allemaal over hetzelfde. Ten tweede kun je ook nog eens verschil maken tussen kansen. Zo kun je verschil maken tussen een kleine kans  van 1% en een kleine kans van 3%. Als je alleen gebruik maakt van woorden is dat veel moeilijker.

Hoe bepaal je hoe groot die kans is?
Dat heeft men onderzocht door honderdduizenden schoten te analyseren. Onderzoek heeft uitgewezen dat de locatie van het schot de allerbelangrijkste factor is voor de grootte van de kans. Maar er zijn vele factoren die dit percentage beïnvloeden. Zo heb je namelijk vanaf dezelfde locatie meer kans om met de voet te scoren als je diezelfde kans met het hoofd hebt. Ook heeft het afronden uit een corner een negatief effect op de grootte van jouw kans.

Om de grootte van die kans te bepalen zijn er modellen ontwikkeld. De allereerste modellen waren eenvoudig, daarbij was elk schot gelijk. In de volgende modellen werd de locatie van het schot meegenomen en de huidige modellen nemen nog meer veel meer waarden mee. Tegenwoordig zijn er meerdere modellen, die vaak op details van elkaar afwijken. Bekende modellen zijn die van Sander IJtsma (van 11tegen11) en Michael Caley.  

Eén van de eerste modellen van Expected goals, waarbij alleen gekeken wordt naar de kans van een doelpunt op basis van de locatie (bron: Michael Caley, Twitter: @MC_of_A)?


Waarom zijn expected goals interessant?
Dat komt omdat toeval en geluk een heel grote rol spelen in het voetbal. Er zijn nog steeds mensen die roepen dat ‘als’ niet bestaat in het voetbal, maar dat is gewoon niet waar.

Laten we een voorbeeld nemen. Stel
- Team A krijgt in de wedstrijd 2x een 20% kans
- Team B krijgt één keer een 50% kans en twee keer een 25% kans

Welk team heeft het dan beter gedaan in jouw ogen?
Inderdaad, team B heeft het beter gedaan.

Team A bleek die wedstrijd met 1-0 te winnen.

Welk team heeft het dan beter gedaan in jouw ogen?
Inderdaad, nog steeds team B.

Was jij toch naar Team A overgestapt? Dan heb je een denkfout gemaakt die relatief vaak gemaakt wordt in het voetbal.


Waarom kan een team A toch winnen?
Dat komt door de manier waarop statistiek nu eenmaal werkt. In de statistiek noemen ze voetbal een ‘low-event sport’, waardoor de kans groter wordt dat een team dat minder presteert wint. Dat maakt het voetbal ook zo interessant om naar te kijken. Toeval en geluk spelen een grotere rol dan de meeste trainers realiseren.
Maar het gaat toch om het afronden van kansen?

Uit onderzoek van alle voetbalwedstrijden blijkt dat dus amper een graadmeter te zijn. Een topspeler als Messi blijkt ongeveer maar 10% beter af te ronden dan de gemiddelde speler.

Een voorbeeld: stel we noemen iets een 20% kans. Dat betekent dat als iemand 100 keer die kans krijgt, diegene de bal er 20 keer in zal schieten. Messi doet dat 10% beter dan de gemiddelde spits in het profvoetbal. Die zal de bal er dus 22 keer van de 100 keer in schieten.

Je hoort analisten wel eens zeggen: als Messi daar had gestaan, was die bal er wel in gegaan. Ze hebben gelijk dat de kans iets groter is, maar ze doen net alsof het verschil heel groot is en daar hebben ze geen gelijk in.

De belangrijkste les die je kunt leren van expected goals is dat het gaat om het creëren van kansen.

Natuurlijk geldt dit alleen als je spelers vergelijkt met het niveau waar ze op spelen. Als je Messi in de 3e klasse KNVB gaat zetten of een amateurvoetballer in de Champions League, dan zijn de verschillen waarschijnlijk een stuk groter.
Het voordeel van expected goals

Co Adriaanse was zijn tijd ver vooruit toen hij sprak over scorebordjournalistiek. De stand op het scorebord vertelt niet altijd het verhaal van de wedstrijd. Op korte termijn kun je namelijk pech hebben (het niet afmaken van kansen) of geluk (elke kans is opeens een doelpunt). Zoals eerder vermeld blijkt uit onderzoek dat het in het voetbal om het creëren van kansen gaat en is iedereen ongeveer even goed in het afmaken van kansen.

Expected goals haalt deze geluksfactor er uit en zegt dus meer over de daadwerkelijk prestatie van een team. Dat is meteen dan ook het belangrijkste voordeel. Je kunt dus als trainer zien of dat je een wedstrijd geluk of pech hebt gehad. Het is meer dan normaal dat je meerdere wedstrijden op rij pech of geluk hebt gehad.

Dit betekent dat je als trainer objectieve keuzes kunt nemen. Als je een paar wedstrijden op rij verliest, maar de expected goals van jouw team zien er goed uit, dan is er niet zoveel reden om te veranderen. Maar omgekeerd geldt dit ook: als je een aantal wedstrijden wint, maar je best veel geluk hebt gehad, dan moet je misschien toch maar iets veranderen voordat het geluk op is.

Een tweede voordeel van expected goals is dat ze jou als trainer beter inzicht geven hoe groot een kans nu precies is. Wist je bijvoorbeeld dat een afstandschot van buiten de zestien er maar 3 of 4 keer van de 100 keer in gaat? En bij een schot van 25 meter dat dat dus nog lager is? Betekent dit dat je niet meer van afstand moet schieten? Dat is iets wat je natuurlijk nog als trainer mag bepalen. Maar het is wel belangrijk om te weten.

Een derde voordeel van expected goals is dat je inzicht krijgt dat als je meer kansen krijgt, dat je dan nog helemaal niet hoeft te winnen. Op zich is dit een eenmalig voordeel, maar wel essentieel om te weten als trainer. Sander IJtsma laat dat ook vaak zien in zijn tweets, waarbij hij laat zien hoe groot de kans is om met deze kansenverdeling de teams hadden om te winnen.
 
Hieruit blijkt dat ook als je ‘veel beter’ bent dan jouw tegenstander, dat de kans dat je die wedstrijd wint bijna nooit boven de 80% uitkomt, zie bijvoorbeeld deze wedstrijd:

De nadelen van expected goals
De modellen die nu in het profvoetbal gebruikt worden, zijn heel goed geoptimaliseerd. Het nadeel is dat ze alleen uitgaan van schoten. Maar stel nu dat jouw team een perfecte aanval heeft, maar die breedtepass die iemand vrij voor een leeg doel moet zetten is te hard. Of die goede voorzet die net te hoog is voor de spits. Of de dieptepass die net niet gecontroleerd kon worden door de dieplopende spits?
Dat levert uiteindelijk geen enkele score als expected goal op, maar iedereen weet dat dat een kans was. Had die spits de bal wel geraakt, dan was het waarschijnlijk meteen een 70% kans. Maar de kans dat die breedte pass goed was, was misschien wel 90%. Is het dan geen 63% kans?

Voor die modellen is het geen probleem om al deze situaties uit te sluiten. Om dat te begrijpen is wat wiskundig inzicht nodig. Voor zo’n model maakt het namelijk niet uit om 9x70% (en dus die ene keer dat de pass niet uitkomt te negeren) in het model te zetten of 10x63%. Dat beide levert (op de lange termijn) uiteindelijk hetzelfde resultaat op. Voor jou als coach is het wellicht prettiger om het als 63% kans te zien. Immers, jij moet keuzes maken op basis van die expected goals. Met andere woorden: ze compenseren alles door een grotere waarde toe te kennen als die bal wel tot een schot leidt. Immers, deze modellen gaan vooral over de lange termijn en over gemiddelden en dan blijft het model gewoon goed.

Als je vooral wilt kijken naar de kortere termijn, dan is het misschien juist goed om kansen die (net) niet tot schoten leiden ook op een bepaalde manier mee te nemen. Dat is heel moeilijk en op dit moment nog amper mogelijk met de beschikbare data die uit voetbalwedstrijden wordt gehaald.

Wanneer expected goals gebruiken?
Trainers praten graag over dat ze de wedstrijd verdiend hadden om te winnen. Het gebeurt regelmatig dat beide coaches vinden dat ze de wedstrijd hadden moeten winnen. Feitelijk kan dat niet. Dit komt vaak omdat ze eigen kansen te groot inschatten en de kansen van de tegenpartij te klein.

Door in een wedstrijd achteraf terug te kijken naar expected goals, krijg je een veel objectiever beeld. Dus het is prima voor één wedstrijd te gebruiken, maar realiseer je het nadeel dat hierboven is genoemd.

Op middelkorte termijn (2-6 wedstrijden) is de periode waarin expected goals het meest interessant zijn. Je kunt dan prima zien of je juist wat geluk of juist wat pech hebt gehad in de wedstrijden. Hierdoor kun je beter zien of je op de goede weg bent als trainer.

Als je naar een serie wedstrijden op de langere termijn kijkt (vanaf ongeveer 6, 7 wedstrijden) dan wordt het nut van expected goals steeds kleiner. Immers, een expected goals model is niet anders dan een voorspelling van de echte score en dan kun je beter kijken naar de doelpunten die daadwerkelijk gemaakt zijn. Het hele idee van een model is dat ze op de lange termijn ongeveer gelijk zijn aan het daadwerkelijke gescoorde goals. Heb je het vermoeden dat je veel pech hebt gehad? Dan kun je altijd even terug grijpen, maar hoe langer de serie wordt, hoe kleiner de kans daarop wordt.

Conclusie: gebruik als trainer expected goals vooral op de korte en middelkorte termijn.
Wilt u het hele artikel lezen?

Log dan in met je account van TrainersMagazine of abonneer je op Het Voetbal KennisPlatform. Je hebt al toegang tot 1000+ artikelen voor minder dan drie tientjes per jaar.

Abonneren voor €29
Het Voetbal KennisPlatform is gratis voor totaalabonnees op TrainersMagazine
LOGIN
Log in met je trainerssite.nl account
Soortgelijke artikelen