Inloggen
Inloggen
Categorieën
Alle categorieën Leren van topcoaches Seniorentraining Juniorentraining Pupillentraining Vrouwen- en meisjestraining Keeperstraining Conditie- en coördinatietraining Techniektraining voetbal Technisch beleid voor voetbalclubs Communiceren & leiderschap Voetbaltactiek Boekenoverzicht Webcolleges
Maak jouw eigen expected goals model
| Bedankt voor uw mening!
Vrijdag 16 November 2018

Expected goals. Je hebt er vast wel eens over gehoord. Maar eigenlijk zou iedere moderne voetbaltrainer die werkt in een 11 tegen 11 situatie een eigen expected goals model moeten hebben. Ook als je niet op profniveau werkt. Waarom moet je dit doen? Wat zijn de voor- en nadelen? En het belangrijkste: hoe maak je zo’n model?

Tekst: Paul van Veen
 
> Wat zijn expected goals eigenlijk? Lees het hier

Je ziet het regelmatig in de interviews na een wedstrijd op tv. Twee trainers worden geïnterviewd na afloop van de wedstrijd en beide trainers vonden dat ze verdiend hadden om te moeten winnen op basis van de kansen.

Dat betekent dus dat minimaal één van de trainers het verkeerd heeft gezien.
Misschien heb je het zelf ook wel meegemaakt: dat jij vond dat je verdiend had om te winnen, maar tot je verbazing de trainer van de tegenpartij hetzelfde zegt. Natuurlijk is de andere trainer gek en jij hebt gelijk.

Maar vergis je niet: het is heel menselijk om zelf jouw eigen kansen te groot in te schatten en de kansen van de tegenpartij te klein. Daarom gebeurt het ook nooit andersom. Nog nooit zag je een interview waarin beide trainers na afloop zeiden dat de tegenstander verdiend had om te winnen.

Zelfs als je denkt dat je heel actief bent en je prima in staat bent om een wedstrijd objectief te analyseren, houd jouw brein je vaak voor de gek. Dat dit heel menselijk is, vergelijk de volgende twee situaties en bedenk hoe je zelf zou reageren:
- Situatie 1: Je krijgt een heel twijfelachtige strafschop mee
- Situatie 2: Je krijgt een heel twijfelachtige strafschop tegen

Denk even tien seconden na en wees eerlijk tegen jezelf.

Vaak zie je dit gebeuren: in de eerste situatie zullen de meeste mensen heel laconiek of lacherig reageren. Sommige zullen het zelfs wel goed praten (‘er was wel contact’).

In de tweede situatie is bij veel mensen de emotie heel groot en dat wordt vaak vertaald in boosheid richting de arbitrage.

Zo gaat dat vaak ook bij kansen: een grote kans die gemist wordt ervaar je meer emotie dan wanneer een tegenstander een soortgelijke grote kans mist.
Juist door die emotie is het moeilijk om een objectief beeld van de wedstrijd te schetsen. Toch moet je op basis van de wedstrijd keuzes maken: zijn we op de goede weg of juist niet? Hebben we veel geluk of juist veel pech gehad?

Als we terug gaan naar het voorbeeld aan het begin van dit artikel: de trainer die zijn kansen te groot ingeschat heeft (of die van de tegenstander te klein), heeft een verkeerde analyse van de wedstrijd gemaakt en de kans is groot dat die trainer met een verkeerde insteek aan de trainingsweek begint.

Daarin houdt jouw brein je dus voor de gek. Door de invloed van positieve (of juist negatieve) emotie is het essentieel dat je tijdens jouw wedstrijd de kansen zo objectief mogelijk noteert. Met andere woorden: je gaat hiermee jouw eigen expected goals model maken. Hierdoor heb je altijd een objectief overzicht van de kansen in de wedstrijd.

Je hebt hierin twee opties:
1. Je maakt een model waarin je alleen kansen bijhoudt. Dit is de meest eenvoudige methode.
2. Je maakt een model waarbij je ook een waarde aan de kansen toevoegt (moeilijker)

Feitelijk gezien is de eerste optie misschien geen expected goals model, maar kun je dit er uiteindelijk (later) wel van maken. Welk model je ook kiest, het is belangrijk om de kansen af te bakenen. Hiermee wordt bedoeld dat je op een objectieve bepaalt of iets een kans is of niet.

Hierin heb je vervolgens ook twee opties:
a. Een model waarbij je alleen de schoten als kansen ziet (makkelijker)
b. Een model waarbij je ook een situatie als een kans ziet (moeilijker)

David Romijn vertelde onlangs in het artikel ‘Voordeel halen uit statistieken’ hoe zijn model er uit ziet:
“Ik houd de doelpogingen per wedstrijd van het eigen team en de tegenstander bij. Daarbij noteer ik elke doelkans, of deze tussen de palen was of niet, in welke minuut het gebeurde, of het binnen of buiten de zestienmeter was en wie de assist gaf. (..) Bij een assist heeft de speler echt een duidelijke rol in het laten scoren van een medespeler, maar een bal die terug het veld in komt van een keeper, waaruit dan een doelpunt ontstaat, is voor mij geen assist. (..) Gemiddeld gaat dat om twintig momenten in de wedstrijd, waarbij veel momenten gevolgd worden door een rustmoment (zoals een achterbal of de bal in de handen van de keeper).”

Ook alle bekende expected goals modellen die op internet te vinden zijn (denk bijvoorbeeld aan het expected goals model van Sander IJtsma van 11tegen11, werken op basis van optie a). Voornamelijk omdat de context waarin de kans plaatsvindt in de data nog niet beschikbaar is. Ten tweede omdat dit veel objectiever en duidelijker is.

Optie 1a
David kiest er dus voor om alleen de kansen bij te houden (optie 1), kiest er voor om alleen de schoten te noteren (optie a) en bakent dit goed af: hij geeft aan dat als iemand over de bal heen schiet of het schot geblokt wordt, dit niet als kans wordt gezien. Dit levert voor hem de volgende statistieken op:

<diagram 1>
<diagram 2>

Met deze gegevens in je bezit kun je vervolgens objectiever naar de wedstrijden kijken.

Nu kom ik regelmatig trainers tegen die zeggen:
Die cijfers vertellen niet het hele verhaal.

Natuurlijk, dat klopt. Met die opmerking kun je het alleen maar eens zijn.

Maar dat is de discussie ook niet. De vraag is wat die cijfers toevoegen. Het gebeurt trainer nu eenmaal dat ze een subjectief beeld van de wedstrijd hebben. Door achteraf naar de cijfers te kijken heb je een extra instrument. Je moet je namelijk niet blind staren op die cijfers. Jij hebt het geluk dat je die wedstrijd gezien hebt en dat kun (en moet) je als trainer ook meenemen. Met de bovenstaande (objectieve) informatie kun je een betere analyse maken van de wedstrijden. Een betere analyse betekent een betere training. En uiteindelijk draait het om een betere training.

Optie 2a
Om met expected goals te werken, moet je een model maken. Dit betekent dat je aan kansen een bepaalde waarde gaat toekennen.

Aangeraden wordt - als je nog geen ervaring met een model hebt - om het ook heel duidelijk af te kaderen. In het voorbeeld dat David hierboven geeft is het heel duidelijk afgebakend.

Ten tweede moet je aan kansen een bepaalde waarde toekennen. Uit de data weten we dat locatie misschien wel de belangrijkste parameter is die de grootte van de kans bepaalt. Echter, in de beschikbare data van de profwedstrijden is vaak maar een beperkte hoeveelheid informatie voorhanden. Jij kunt als trainer zien of de bal makkelijk aan kwam rollen en of de speler wel of niet in evenwicht was.

Natuurlijk kun je alleen de locatie meenemen, maar je kunt ook gebruik maken van jouw jouw eigen voetbalinzicht. Hierbij is aan te raden om het niet moeilijker te maken dan het is. Neem hierbij alleen waardes die je kunt delen door 10, zoals bijvoorbeeld 30% of hooguit waardes die je kunt delen door 5%. Het verschil tussen een 11% en 12% kans is bijvoorbeeld vaak te subjectief.

Om dit bij te houden, raden we aan om gebruik te maken van een digitaal programma. Zo kun je via de KansenMeter in het spelervolgsysteem een makkelijke manier om de kansen bij te houden. En het is voor abonnees nog gratis ook.


Optie 1b of 2b
Je kunt er ook voor kiezen om alle kansen mee te nemen in jouw model. Hiermee maak je dit voor jezelf wel een stuk uitdagender.

Hierbij wordt het nog belangrijker om het voor jezelf af te kaderen. Denk bijvoorbeeld aan:
- De speler die voor open doel over de bal heen schiet, reken je dat als kans?
- De eenvoudige pass die een medespeler een vrije kans kan geven, reken je dat als kans?
- De moeilijke pass die een medespeler een kans kan geven, die bijna perfect is, maar net niet bij de medespeler aan komt, reken je dat als kans?
- Wanneer reken je een voorzet tot een kans?
- Iemand gaat alleen op de keeper, maar schiet te ver voor zich uit, reken je dat als kans?

En zo zijn er nog veel meer opties waar je goed over na moet denken. Het is geen probleem om gaandeweg jouw model langzaam aan te passen.

Als je voor deze optie (b) kiest, is het overigens wel bijna onmogelijk om hier ook een procentuele waarde aan toe te kennen. Ook is het bij dit type model moeilijk om ook de tegenstander op dezelfde manier moet gaan beoordelen. Een valkuil in deze situatie is vaak dat je een kansrijke situatie waarbij de bal niet aankomt bij jouw eigen ploeg wel als kans ziet, maar een soortgelijke situatie bij de tegenstander niet op waarde inschat.


Beginnen en evalueren
De belangrijkste tip die ik kan geven is om het gewoon te doen. Het is belangrijk om te weten dat je model nog niet perfect hoeft te zijn voordat je hiermee kunt beginnen. Alle bestaande expected goals modellen zijn ook eenvoudig begonnen. Belangrijk is wel om regelmatig te evalueren.

Zeker als je met waardes gaat werken (optie b). Immers, op de lange termijn moet de door jou ingeschatte expected goals ongeveer gelijk zijn aan het daadwerkelijk aantal gescoorde doelpunten. Is een aantal expected goals van jouw ploeg (of die van de tegenstander) structureel te hoog of te laag, dan is de kans groot dat je sommige kansen te groot of te klein inschat. Dit is overigens wel heel moeilijk te corrigeren. Je hebt namelijk relatief weinig ‘data’ verzameld. Je kunt bijvoorbeeld geluk of pech hebben gehad.

De voordelen
Welk model je ook kiest, het is als moderne voetbaltrainer essentieel om precies te weten waar en welke kansen je krijgt.

1. Het geeft je een goed beeld van de wedstrijd
Het is altijd goed om terug te kunnen zien of je in een wedstrijd beter was dan de tegenstander (of niet). Het scorebord vertelt namelijk niet altijd de wedstrijd.
Als je gewoon de kansen opschrijft, zonder hier een waarde aan toe te kennen, kun je nog steeds jouw eigen kansen groter zien dan de tegenstander. Door er een waarde aan toe te kennen, kun jezelf controleren of je het wel objectief doet.  


2. Het geeft een goed beeld waar je kansen creëert of tegen krijgt
Door ook de locatie te noteren, krijg je nog een beter beeld van de wedstrijden. Schiet jouw ploeg amper van afstand? Dan kun je er bij afrondvormen juist voor kiezen om beter te worden in die afstand. Of misschien dat je er dan als trainer voor kiest om juist meer aandacht te steken om ook andere mogelijkheden te creëren. Uiteindelijk levert dit altijd waardevolle informatie op als trainer.


3. Het helpt je het voetbalspel te begrijpen
Voetbal is misschien een eenvoudig spelletje, maar het voetbalspelletje begrijpen is erg moeilijk. Als voetbaltrainer moet je weten hoe groot een bepaalde kans is. Je moet spelers immers helpen om betere keuzes te maken. Kun je beter nog een keer overspelen? Of moet je schieten voor een betere kans? En hoeveel wordt die kans dan groter? Moet je voor die vroege voorzet gaan? Of juist de actie maken om in een betere situatie te komen?


4. Het maakt praten met andere trainers makkelijker
Het voetbal staat natuurlijk bekend om het gebruik van vage begrippen, waardoor een inhoudelijke discussie moeilijk is en iedereen gelijk kan hebben. Door een echte waarde toe te kennen aan een bepaalde situatie, ontstaat er opeens een veel duidelijkere manier van communiceren. Je wordt gedwongen concreet te zijn en zeggen hoe vaak jij denkt dat zo’n kans er in 100 keer in gaat. Een andere trainer kan daar concreet op inhaken en wellicht heb je beide argumenten richting jouw eigen ‘getal’. Je hoeft het natuurlijk niet altijd eens te zijn met een andere trainer, maar op die manier kom je wel tot een discussie waar je niet langs elkaar heen praat.

Het nadeel
Het grote nadeel is dat het nagenoeg onmogelijk is om te testen of jouw inzicht in kansen goed is en je waarschijnlijk nooit voldoende data gaat verzamelen om jouw model echt goed te testen.

Om dit op te lossen, kun je er voor het gemak van uitgaan dat je over een serie van ongeveer 10 wedstrijden je ongeveer evenveel geluk als pech hebt gehad. Komen jouw expected goals totaal niet overeen met het aantal doelpunten dat je tegen of mee hebt gehad, dan schat je waarschijnlijk bepaalde kansen te groot of te klein in.

Is dat het geval? Dan is er werk aan de winkel. Dan moet je als trainer reflecteren en werken aan jouw vermogen om kansen beter in te schatten. Dat is geen makkelijke opdracht, maar wel essentieel voor jouw inzicht als voetbaltrainer.


Een laatste tip
Wil je meer data verzamelen? Overweeg dan met het noteren van kansen op de training. Welke speler krijgt de meeste kansen? Komen de schoten vanuit dezelfde positie als de wedstrijd? Is de scoringskans groter of kleiner dan in de wedstrijd?


Verzamel jij data? Gebruik jij onze KansenMeter? Meld je bij de redactie:
Als redactie ben ik altijd op zoek naar trainers die op een bepaalde manier werken met Expected Goals. Stuur dan een mail naar paulvanveen@trainerssite.nl
 
Wilt u het hele artikel lezen?

Log dan in met je account van TrainersMagazine of abonneer je op Het Voetbal KennisPlatform. Je hebt al toegang tot 1000+ artikelen voor minder dan drie tientjes per jaar.

Abonneren voor €29

Of: spaar voor een gratis abonnement door te winkelen in onze webshop

Spaaractie
Het Voetbal KennisPlatform is gratis voor totaalabonnees op TrainersMagazine
LOGIN
Log in met je trainerssite.nl account
Soortgelijke artikelen