Inloggen
Inloggen
Categorieën
Alle categorieën Leren van topcoaches Seniorentraining Juniorentraining Pupillentraining Vrouwen- en meisjestraining Keeperstraining Conditie- en coördinatietraining Techniektraining voetbal Technisch beleid voor voetbalclubs Communiceren & leiderschap Voetbaltactiek Boekenoverzicht Webcolleges
Het maken van beslissingen in het voetbal
| Bedankt voor uw mening!
Maandag 6 Januari 2020

Brian Priske werd dit seizoen aangesteld als hoofdtrainer bij Midtjylland, waarmee hij dit seizoen kampioen van Denemarken werd. In dit interview spreken we met hem over een onderzoek deed tijdens zijn cursus UEFA Pro: een onderzoek naar het maken van beslissingen in het voetbal.
 

Tekst: Paul van Veen
 
“Het idee van het onderzoek kwam voort uit het feit dat ik erg geïnteresseerd ben hoe spelers uiteindelijk beslissingen maken als ze aan de bal zijn. Wat gaat er in hun hoofd om? Hoe maken ze uiteindelijk de beslissing?”
 
Systeem 1 en 2
“Om hier in het voetbal iets over te kunnen zeggen ben ik eerst gaan kijken hoe een mens beslissingen neemt, dus buiten het voetbal om. Met andere woorden: hoe werkt het brein? Hiervoor heb ik regelmatig afgesproken met een wetenschapper die gespecialiseerd is in het brein. Daarnaast heb ik het boek ‘Thinking, fast and slow’, geschreven door Daniel Kahneman, gelezen. In dit boek onderscheidt Kahneman het snel denken en het langzaam denken. Hij noemt dat ook wel systeem 1 en 2 van het brein. Systeem 1 is het snelle systeem, dat op reactie en intuïtie werkt. Systeem 2 is het deel van het brein waar je reflecteert en waar het brein iets meer tijd en energie gebruikt om vervolgens tot de juiste beslissing en conclusie te komen. Dat boek, gecombineerd met de gesprekken met de wetenschapper, gaf me een goed beeld hoe het brein werkt.”
 
“Vervolgens ben ik de vertaling naar het voetbal gaan maken. Gebruiken voetballers vooral systeem 1, of juist systeem 2? Of is het 50-50, of juist 60-40? Mijn verwachting was dat ze het snelle systeem meer zouden gebruiken dan het langzame systeem.”
 
“In dit onderzoek lieten we de spelers videobeelden zien van alle momenten, dat ze de bal in bezit hadden. Vervolgens moesten de spelers een vragenlijst invullen om er achter te komen of dat ze snel moesten beslissen of niet. Ik stelde hierbij de volgende zes vragen:
 
1. Welke beslissing heb je genomen?
2. Hoe heb je die genomen?
3. Had je tijd om na te denken?
4. Was de keuze gebaseerd op een tactische opdracht (bijvoorbeeld de wedstrijdbespreking of op basis van de tactische training in die week)?
5. Ben je blij met de keuze die je gemaakt hebt?
6. Voelde je druk tijdens de beslissing (bijvoorbeeld door de druk van de tegenstander of omdat het een moeilijke keus was)? 


Uit het onderzoek bleek dat beide systemen ongeveer voor 50% gebruikt werden. Dat verschilde overigens wel iets per speler, van 39% tot 55% voor systeem 1. Het onderzoek was klein opgezet, met slechts zes spelers. Het wordt heel interessant als iemand dit verder oppakt en een groter onderzoek doet.”
 

De vierde vraag was niet echt gerelateerd aan dit specifieke onderzoek, maar daar was ik gewoon erg benieuwd naar. Hoe vaak maken ze een keuze op basis van wat wij als trainers zeggen? De resultaten waren zeer verrassend, immers slechts 25% van de keuzes was gebaseerd  op de afgesproken tactiek. Ook opvallend was dat de speler die het hoogste percentage hierop scoorde (ongeveer 40%) een erg gestructureerd type speler is, die graag de regeltjes volgt en probeert mee en in te denken met het systeem dat we spelen.”
 
Voorzichtige conclusie
“Een voorzichtige conclusie die je dus mag trekken is dat de keuzes die spelers maken ook weer erg van het karakter afhangen. Hier bij Midtjylland kijken we naar de spelers en delen we ze in vier kleuren op: blauw, groen, rood en geel (DISC-systeem - Paul). Die speler met de hoogste score is dus een typische blauwe speler. Het was een centrumverdediger die altijd op zoek gaat naar het juiste patroon dat wij willen spelen in de opbouw.”
 
“Wat we al wisten is dat het maken van keuzes voortkomt uit de cognitieve vaardigheden van spelers. Hoe beter die vaardigheden zijn, des te beter zijn de keuzes die die speler maakt. Voor mij als coach is het dus belangrijk om de cognitieve vaardigheden van spelers te verbeteren. Dat kan het trainen van het werkgeheugen zijn, het trainen van kijkgedrag en perceptie of bijvoorbeeld het anticiperen. Als die vaardigheden bij een speler goed zijn, dan heeft hij de tools om de juiste beslissing te nemen en uiteindelijk systeem 1 beter te maken.”
 
“Systeem 1 is weliswaar snel, maar maakt ook de meeste verkeerde inschattingen. Jouw snelle systeem kan dan wel denken dat het het juiste doet, maar in de praktijk blijkt dat ze zeker niet 100% goed doet. Als je bijvoorbeeld kijkt naar systeem 2, dan zie je dat er veel informatie beschikbaar is en daar zul je veel vaker de juiste keuze maken.”
 
“Om systeem 1 te verbeteren, moet je systeem 2 trainen, omdat dat er uiteindelijk voor zal zorgen dat jouw systeem 1 beter wordt. Uiteindelijk is systeem 1 uitermate belangrijk in het voetbal, vooral in de situaties waarin je weinig tijd hebt.”

Kijkgedrag
“Voor mij is kijkgedrag een van de belangrijkste elementen in het voetbal. Ik zie vaak dat spelers zich niet goed voorbereiden op het ontvangen van de bal. In wetenschappelijke termen wordt dit vaak aangeduid als ‘state estimation’, oftewel hoe snel zijn spelers in staat om te zien wat de staat/situatie is en welke tools ze in deze situatie moeten gebruiken. Daarom is het belangrijk om ze op de training bewust te maken van de situatie waar ze in zijn: waar staan ze op het veld, waar staan de tegenstanders, wat is de snelheid van de bal, waar staan de medespelers, etc? Dat gebeurt allemaal in systeem 2 en als je dat maar vaak genoeg doet, dan gaat jouw brein die patronen herkennen en gaan die patronen vanzelf over naar systeem 1.”
 
“Spelers worden steeds beter. Ik denk dat qua fysieke training alle teams inmiddels op een heel hoog niveau zitten. Ik denk dat de grootste winst vandaag de dag te halen is door de tactische vaardigheden van spelers te verbeteren. En tactiek is eigenlijk niets anders dan het maken van de juiste keuzes. Dat is jouw taak als coach en dat start weer met de cognitieve training.”
 
Amygdala

“De amygdala is een onderdeel van het brein dat geactiveerd wordt bij het vechten en bij angst. Het is een heel klein onderdeel van het brein en zit heel dicht bij stress. Iedere persoon wordt geboren met dit onderdeel van het brein. Als je bijvoorbeeld hard voor een baby gaat klappen, dan zal dit onderdeel van het brein geactiveerd worden. Als we ouder worden, zal dit gedeelte geactiveerd worden bij bijvoorbeeld vechten of angst. En als we gestresst zijn, dan uit zich dit vaak in angst.”
 
“Het blijkt dat als de amygdala van het brein geactiveerd is, dit van invloed is op het maken van keuzes. Als je gestresst bent, is amygdala actief of misschien wel overactief, waardoor je minder goed kan nadenken en minder goede keuzes kan maken.”
 
“Dit speelt vooral een rol in systeem 1 van de spelers. Stel, je ziet een speler een bal ver weg trappen, zonder dat hij onder druk staat (van een tegenstander). Dan kun je zeggen dat hij geen goede awareness heeft, maar het kan ook zomaar zijn dat die speler een grotere druk ervaart door stress en daar kan de amygdala een rol in spelen. Onderzoek heeft uitgewezen dat bij spelers die veel stress hebben, de amygdala groot is. Maar vanaf het moment dat ze aan mindfulness deden, zagen de onderzoekers dat binnen zes weken de amygdala kleiner werd.”
 
“Als je dit vertaalt naar het voetbal, betekent dit dat spelers betere beslissingen zullen nemen. Alle trainers zijn altijd op zoek naar de kleine marges en er worden allerlei experts ingehuurd. Maar ik denk dat ook mindfulness in het (top)voetbal een goed hulpmiddel is, om er bij sporters voor te zorgen de amygdala zo klein mogelijk te houden. Uiteindelijk om zo betere keuzes in het veld te maken.”
 
Wilt u het hele artikel lezen?

Log dan in met je account van TrainersMagazine of abonneer je op Het Voetbal KennisPlatform. Je hebt al toegang tot 1000+ artikelen voor minder dan drie tientjes per jaar.

Abonneren voor €29

Of: spaar voor een gratis abonnement door te winkelen in onze webshop

Spaaractie
Het Voetbal KennisPlatform is gratis voor totaalabonnees op TrainersMagazine
LOGIN
Log in met je trainerssite.nl account
Soortgelijke artikelen