Inloggen
U bent niet ingelogd. Inloggen
Categorieën
Alle categorieën Leren van topcoaches Seniorentraining Juniorentraining Pupillentraining Vrouwen- en meisjestraining Keeperstraining Conditie- en coördinatietraining Techniektraining voetbal Technisch beleid voor voetbalclubs Communiceren & leiderschap Voetbaltactiek Boekenoverzicht Webcolleges
De ontwikkeling van het Nederlands Elftal onder Koeman
| Bedankt voor uw mening!
Donderdag 3 September 2020
 
Op 17 Augustus was de kogel dan toch door de kerk: Ronald Koeman werd aangesteld als de nieuwe trainer van Barcelona en legde zijn functie als bondscoach van het Nederlands elftal neer. Onder Koeman kende het Nederlands Elftal een ongekende wederopstanding. Na het missen van het EK in 2016 en het WK in 2018 behaald Nederland nu ineens de finale van de Nations League en plaatste het zich voor EURO 2020. Een mooi moment om aan de hand van twee wedstrijden terug te kijken op wat Koeman precies veranderd heeft in de speelwijze bij Oranje.
 
Door: Evert van Zoelen
 
Op 31 Augustus 2017 is Dick Advocaat de bondscoach van het Nederlands elftal als Oranje een wedstrijd moet spelen in en tegen Frankrijk. De wedstrijd eindigt in een complete teleurstelling. De Fransen winnen met grote cijfers: 4-0. Hoewel het Nederlands elftal de stand nog op 1-0 wist te houden tot aan de rode kaart van Strootman in de 62ste minuut, is het een afgang. In balbezit speelt Nederland de bal achterin rond, maar weet het niet door de linies van Frankrijk heen te spelen. Verdedigend heeft Nederland geen grip op de positiewisselingen bij de Fransen, waardoor het totaal geen druk op de bal weet te krijgen.
 
Hoe anders is dit 15 maanden later, als Nederland op 16 November 2018 weer aantreedt tegen de Fransen. Koeman heeft de positie van bondscoach overgenomen en Nederland wint overtuigend met 2-0. De veranderingen die hij doorvoerde in drie onderdelen: selectie, opbouwstructuur en de verdedigende samenstelling.
 
Selectie:
 
Hoewel de wedstrijden slechts een jaar uit elkaar liggen, zien we maar drie dezelfde spelers terug in de basisopstelling. Cillessen staat nog steeds op goal en Blind heeft zijn positie als linksback behouden. De derde speler die we terugzien is Gini Wijnaldum, hoewel hij door Koeman naar de ‘10’ positie is geschoven. Onder Advocaat werd hij nog als controleur gebruikt.
In de opstelling van Advocaat zien we verder oudgediende Sneijder en Robben terug. Het centrale duo wordt gevormd door Hoedt en De Vrij, terwijl Fosu-Mensah de rechtsback is. Strootman, Promes en Vincent Janssen completeren de eerste elf.


De opstelling van het Nederlands Elftal tegen Frankrijk onder Advocaat.
 
Het bondscoachschap van Koeman gaat gepaard met de opmars van Ajax in de Champions League. De Ligt en De Jong zijn daarmee vaste basisspelers geworden in Oranje. Virgil van Dijk heeft de plek van Hoedt ingenomen en Denzel Dumfries is onder Koeman de vaste rechtsback. Voorin kiest Koeman met Babel, Depay en Bergwijn om zonder echte spits te gaan spelen.


De opstelling van het Nederlands Elftal tegen Frankrijk onder Koeman.
 
Kijkend naar beide opstellingen is te zien dat het Oranje onder Koeman over meer kwaliteit beschikt. Zo is met Virgil van Dijk achterin een speler in het elftal gekomen die dat jaar derde zou worden bij de verkiezing om de gouden bal. Frenkie de Jong voegt extra kwaliteit toe aan het middenveld. En in de spits wordt Vincent Janssen, die vooral bankzitter is bij Tottenham, afgelost voor een sterk draaiende Memphis Depay.
 
De opbouwstructuur:
 
In beide wedstrijden speelt Nederland op papier vanuit een 4-2-3-1 structuur, maar de invulling van dit systeem verschilt enorm. 
Advocaat kiest voor een opbouw met twee centrale verdedigers. De controlerende middenvelders Strootman en Wijnaldum proberen zich in het centrum aan te bieden, maar zakken niet terug naar de eerste opbouwlinie.   
 

(De opbouw wordt gedaan door de twee centrale verdedigers, de middenvelders blijven in de tweede linie spelen).
 
Tegen de 4-4-2 formatie waarin de Fransen verdedigen leidt dit tot een erg moeizame opbouw. Frankrijk kan met de twee spitsen druk zetten op beide centrale verdedigers. Dit leidt ertoe dat de ‘vrije’ spelers in de opbouw bij Nederland steeds de backs zijn. Dit is echter precies wat Frankrijk wil. De Fransen loeren op de bal naar de back, om vervolgens uit te stappen en druk te geven.
 

(Nederland speelt in de opbouw vaak de backs in, waardoor Frankrijk het makkelijk daar vast kan zetten).
 
Het resultaat is dat Nederland achterin de bal rondcirculeert maar geen progressie weet te maken om door het blok van Frankrijk heen te spelen. Wanneer er een vrije speler in de opbouw is, is dit vaak de back. Maar doordat deze backs in lage posities aan de zijkant staan zijn zij erg beperkt in hun opties aan de bal, waardoor er vaak geen vervolg is.
Zie bijvoorbeeld onderstaande afbeelding. De centrale verdedigers van Nederland zijn vrij aan de bal, maar hebben geen afspeelmogelijkheden. De passlijnen naar controleurs Wijnaldum en Strootman worden afgedekt door de spitsen van Frankrijk. De pass naar Sneijder, die een linie hoger staat, is een erg riskante. De enige spelers aan wie Hoedt en De Vrij nu de bal kwijt kunnen zijn de backs aan de zijkant. Wanneer deze worden ingespeeld hebben ze echter nog minder opties dan de centrale verdedigers en kan Frankrijk vol druk gaan zetten.
 

(Het lukt Nederland niet om vrije spelers in het centrum te creëren. De vrije spelers zijn steeds de backs die erg beperkt zijn in hun mogelijkheden).
 
Een jaar later kiest Koeman voor een hele andere strategie. Controlerende middenvelder De Jong laat zich steeds links naast de centrale verdedigers uitzakken om zo een overtal achterin te creëren en de middenvelder van Frankrijk voor een keuze te stellen: met De Jong mee of in positie blijven?
 
In de onderstaande foto is dit goed te zien. Frenkie de Jong zakt in dit voorbeeld uit naar de linkerkant van het veld. Hierdoor kan de linksback van Oranje, Daley Blind, hoger op het veld gaan staan.
Op rechts beweegt Bergwijn naar binnen om tussen de linies positie te kiezen en gaat Dumfries als rechtsback erg hoog staan. Babel en Depay wisselen de spitspositie af, waarbij de andere een positie tussen de linies in neemt.
 
 
(De Jong zakt uit naast de centrale verdedigers. Blind kan hierdoor hoger gaan staan. Op rechts staat Dumfries hoger en is Bergwijn naar binnen gekomen).
 
Deze veldbezetting leidt tot een drietal voordelen voor Nederland:
Ten eerste zorgt het uitzakken van De Jong voor een overtal in de opbouw. Nederland is hiermee in staat om een vrije speler achterin te creëren die het middenveld kan indribbelen. Vooral De Jong zelf staat om deze kwaliteit bekend en is met deze dribbels dikwijls in staat om een middenvelder van Frankrijk uit positie te trekken en daarmee een speler tussen de linies in te spelen.
 
Ten tweede zorgt deze veldbezetting voor meer diagonale passlijnen. De drie spelers achterin staan gepositioneerd in het centrum en de halfspaces. De backs kunnen hierdoor hoger gaan staan. Op het moment dat zij ingespeeld worden krijgen ze een schuine bal, waardoor ze open staan in de aanname. Doordat de buitenspelers aan de binnenkant staan opgesteld gaat de bal daarna vaak weer terug naar binnen, zodat er geen verticale ballen over de zijkant gespeeld worden die makkelijk te verdedigen zijn.
 
Ten derde zorgt het positioneren van de drie ‘tienen’ tussen de linies en het spelen zonder vast spits voor meer diepte loopacties. Wanneer één van de centrale verdedigers van Frankrijk doorstapt op een speler tussen de linies gaat deze vaak meteen diep om de open ruimte te benutten. Daarnaast is een veel voorkomende loopactie het terugzakken van de spits die een centrale verdediger met zich meetrekt, waarna één van de ‘tienen’ diep gaat in de open ruimte.
 
Eenzelfde soort loopactie zien we terugkomen in onderstaande afbeelding. Wijnaldum staat tussen de linies gepositioneerd en wordt ingespeeld. Hierdoor stapt de centrale verdediger van Frankrijk uit om druk op hem te zetten, wat ruimte creëert achter de uitstappende verdediger. Bergwijn, die ook als ‘10’ tussen de linies staat opgesteld kan hier meteen gebruik van maken door diep te gaan in de ruimte die net is opengekomen.


(Wijnaldum wordt ingespeeld tussen de linies, waardoor een van de centrale verdedigers van Frankrijk uitstapt. Bergwijn herkent het en gaat meteen diep in de open ruimte).
 
Verdedigende organisatie:
 
Het Nederlands Elftal onder Advocaat zakt terug in een 4-4-2/4-2-3-1 structuur tot kop cirkel. Vanuit daar probeert Nederland door middel van mandekking het spel van de Fransen te ontregelen. De Fransen, die met Kante en Pogba al twee controlerende middenvelders hebben, laten Lemar vanaf links en Griezmann vanuit de spits het middenveld inkomen. Dit creëert een vier tegen drie overtal in het voordeel van de Fransen.
 
Dit zien we terug in onderstaande foto. Griezmann is het middenveld ingezakt en Lemar is naar binnen gekomen. Nederland probeert dit op te lossen door koppeltjes te maken. In dit geval pakt Sneijder Kante op. Wijnaldum dekt Lemar af en Strootman is naar Griezmann gegaan. Hierdoor is Pogba nu de vrije speler.
 
 
(Lemar komt naar binnen en Griezmann zakt vanuit de spits. Dit creëert een 4v3 overtal voor de Fransen in het middenveld).
 
Nederland probeert dit op te lossen door mee te kantelen met de bal en de verste middenvelder vrij te laten. Doordat Nederland niet compact genoeg staat en niet genoeg druk op de bal heeft werkt dit echter niet. Frankrijk is constant in staat om de vrije speler te vinden.
 
In de onderstaande twee afbeeldingen zien we twee keer dat Strootman en Wijnaldum gebonden zijn door Pogba en Lemar.  Hierdoor is Griezmann vrij in het middenveld. Omdat Nederland niet genoeg druk op de bal heeft kan hij op de eerste foto ingespeeld worden en op de tweede foto de bal na een combinatie ontvangen om de 1-0 binnen te schieten.
 

(Griezmann zakt uit en komt vrij in het centrum).
 

(Griezmann staat vrij in het centrum. Strootman beweegt wel naar hem toe, maar is te laat en staat daardoor niet in de goede positie. Waarna Griezmann de 1-0 scoort).
 
De mandekking zorgt ook voor problemen in de omschakeling. Kijk bijvoorbeeld nog eens naar bovenstaande foto en je ziet Arjen Robben aan de bovenkant van de foto als een tweede rechtsback opgesteld staan. Op de momenten dat Oranje de bal verovert is het hem hierdoor vaak snel weer kwijt.
 
Onder Koeman wordt er in eenzelfde 4-2-3-1/4-4-2 verdedigt, maar met enkele aanpassingen. In plaats van steeds koppeltjes te maken in het middenveld gebruikt Oranje nu man-oriëntaties: spelers dekken een bepaalde zone op het veld af en dekken de tegenstander die in die zone komt. Loopt de tegenstander weg dan geven ze hem over aan een teamgenoot.
Daarnaast wordt er nu veel meer collectief druk gezet waarbij de speler die druk zet de passlijn naar één van de spelers in het centrum eruit haalt. Hierdoor hoeven de spelers in het middenveld niet constant te kantelen om de vrije speler op te vangen.
 
Zoals bijvoorbeeld in onderstaande foto: Griezmann beweegt naar de zijkant en de back gaat hoger staan om te proberen daar een overtal te creëren. Doordat Wijnaldum en Bergwijn in de passlijnnen naar N’Zonzi en Mbappe staan kunnen zij zowel een tegenstander afdekken als druk op de bal geven.
Daarnaast is nu de verdedigende middenvelder aan contrakant (in onderstaande foto De Jong) verantwoordelijk voor het opvangen van de uitzakkende Griezmann.
 

(Wijnaldum loopt in de passlijn naar N’Zonzi en Bergwijn staat in de passlijn naar Mbappe. Hierdoor kan Nederland met minder verdedigers meer opties afdekken).
 
Hier een ander voorbeeld. Griezmann zakt en is ‘vrij’ in het centrum, maar Depay haalt de passlijn naar hem eruit, waardoor hij niet kan worden ingespeeld. Dit zorgt ervoor dat de middenvelders van Nederland in hun eigen zone kunnen blijven staan zonder dat ze Griezmann hoeven af te dekken.
 

(Griezmann zakt en is ‘vrij’ in het middenveld. Depay staat echter goed opgesteld en haalt de passlijn naar Griezmann eruit, waardoor hij niet kan worden ingespeeld).
 
Ook in de omschakelingen werpt dit zijn vruchten af. Wanneer Nederland de bal verovert staan er nog genoeg spelers voorin om een counter op te zetten. Daarnaast is een groot verschil met de wedstrijd van een jaar terug het direct omschakelen na balverlies. In deze wedstrijd schakelt de gehele ploeg collectief om om meteen druk op de bal te zetten. Hiermee worden veel counters van Frankrijk direct onschadelijk gemaakt.
 

(Nederland verliest de bal. Wijnaldum en De Jong schakelen meteen om om druk op de bal te zetten).
 
Conclusie:
Een trainer is zo goed als zijn spelersmateriaal. Daarmee heeft Koeman het ‘geluk’ dat jonge spelers als De Ligt en De Jong doorbraken op het moment dat hij bondscoach werd. Feit blijft wel dat Koeman van het Nederlands elftal weer een team heeft gemaakt waar we met z’n allen trots op kunnen zijn. Er wordt gevoetbald vanuit een collectieve gedachte die gemaakt is op basis van de kwaliteiten van de spelers. Het is te hopen dat de volgende bondscoach die lijn kan doortrekken richting het EK.
 
Wil je alles lezen over Voetbal Tactiek?

Log dan in met je account van TrainersMagazine of abonneer je op Het Voetbal KennisPlatform. Je kunt alle artikelen lezen voor minder dan drie tientjes per jaar.

Abonneren voor €29

Of: spaar voor een gratis abonnement door te winkelen in onze webshop

Spaaractie
Het Voetbal KennisPlatform is gratis voor totaalabonnees op TrainersMagazine
LOGIN
Log in met je trainerssite.nl account
Soortgelijke artikelen