Inloggen
U bent niet ingelogd. Inloggen
Analyse SC Heerenveen: Counterend Europa in?
Maandag 23 November 2020
 
Met een voorlopig zesde plaats in de eredivisie heeft Heerenveen zich weer netjes in de subtop gemeld, boven teams als Utrecht en AZ. Daarnaast maakt het Volendamse duo Veerman & Veerman wekelijks furore op de Nederlandse velden. Dit alles is opvallend aangezien de voorbereiding van de Friese club alles behalve succesvol was. Zo werd er met 5-1 van De Graafschap en 4-1 van Utrecht verloren. Op wat voor manier laat Johnny Jansen de Friezen voetballen? Een analyse.
 
Tekst: Evert van Zoelen
 
Opstelling:
 
Heerenveen speelt voornamelijk vanuit een 4-3-3 formatie. Op doel staat met Erwin Mulder een keeper met voldoende eredivisie-ervaring. De achterhoede wordt opgemaakt door Jong Oranje international Floranus aan de rechterkant, de van Brighton gehuurde Van Hecke en de pool Bochniewicz vormen het centrum, en Lucas Woudenberg staat op de linksback positie.
 
Het middenveld wordt vrijwel steevast gevormd door spelmaker Joey Veerman en controleur Rodney Kongolo, met kort daarvoor de van Bayern gehuurde Batista Meier. Voorin zijn er vaste plekken ingeruild voor Van Bergen en Henk Veerman, terwijl Benjamin Nygren nu de kans op rechtsbuiten krijgt door enkele blessures.


(De basisopstelling van Heerenveen de afgelopen wedstrijden).
 
Aanvallend:
 
1.Lage backs:
 
Wanneer Heerenveen de bal heeft wil het team van achteruit opbouwen. Opvallend hierin is de positie van de backs. In tegenstelling tot veel andere ploegen kiest Heerenveen ervoor om de backs laag te houden tijdens de opbouw. Dit heeft enkele voor- en nadelen. Enerzijds zorgt het voor meer opties achterin om de bal te circuleren. Wanneer er dus druk op het centrale duo wordt gezet, heeft Heerenveen door de positionering van de backs nog een optie om de bal aan kwijt te kunnen.
 
Daarnaast dwingt het de buitenspelers van de tegenpartij tot het maken van keuzes: doordekkken op de backs, of de passlijnen naar het middenveld dichtzetten.
Wanneer voor de eerste optie gekozen wordt is er meer druk op de opbouw van Heerenveen. Het nadeel is echter dat het ook betekent dat de passlijnen naar de buitenspelers van Heerenveen vaak open komen te liggen. De buitenspelers van de tegenpartij moeten immers erg ver doorstappen, waardoor zij niet meer in verbindingen met het middenveld staan.
 
Bij de twee optie schermt de tegenstander de passlijnen naar de buitenspelers juist wel af. Het nadeel wat dan ontstaat is dat er weinig druk op de opbouw van Heerenveen verkregen kan worden. Heerenveen staat immers met vier man in de eerste lijn van de opbouw, zoals op onderstaande foto te zien is.


(Heerenveen heeft de backs er laag staan tijdens de opbouw, hierdoor is het lastig voor de buitenspelers van Emmen om druk te geven).
 
Deze positionering van de backs heeft ook gevolgen voor de positionering van de buitenspelers van Heerenveen. Doordat de backs laag staan is er ruimte aan de zijkant voor de buitenspelers om in uit te zakken. Wanneer zij dit doen moet de back van de tegenstander vaak weer een keuze maken: doorstappen en ruimte openlaten waar bijvoorbeeld een middenvelder in diep kan gaan, of in positie blijven staan met de kans dat de buitenspeler vrijkomt aan de zijkant?
 
Nog een ander voordeel van de lage backs is dat het de ruimte creëert voor de centrale verdedigers om het middenveld in te dribbelen.
Wanneer de centrale verdedigers in balbezit zijn proberen ze vaak de twee-tegen-een tegen de spits uit te spelen. Als één van de twee weet vrij te komen dribbelt deze vaak het middenveld in, waarna geregeld een diagonale crossbal naar de buitenspeler aan de contrakant volgt.
 

(Bochniewicz heeft met Van Hecke de 2v1 uitgespeeld waarna hij het middenveld indribbelt. Vaak volgt nu de crossbal naar de buitenspeler).
 
Als de backs hoog gaan staan en één van de centrale verdedigers dribbelt in, dan staat er bij balverlies nog maar één verdediger achter de bal. Met de huidige formatie zorgt Heerenveen ervoor dat er altijd defensieve stabiliteit is in de opbouw.
 
Wanneer er in dit soort situaties ruimtes tussen de linies open komt bewegen de buitenspelers van Heerenveen juist vaak naar binnen toe om zich daar aan te gaan bieden, zoals te zien is op onderstaande afbeelding.
 

(Van Bergen beweegt naar binnen om zich tussen de linies aan te bieden).
 
 
 
2.Rotaties op het middenveld
 
Waar Heerenveen op papier met twee controlerende middenvelders speelt, verschuift het in de opbouw naar een formatie met maar één controlerende middenvelder. In principe is het Joey Veerman die deze rol van controleur op zich neemt. Met zijn traptechniek heeft Veerman zowel een goede lange als korte pass in huis, waardoor hij de bepalende spelmaker is op het middenveld van Heerenveen.
 
Om tot deze formatie met één controleur te komen vindt er bij Heerenveen een rotatie op het middenveld plaats. Joey Veerman beweegt vanaf de linksmid positie naar het centrum toe, waarop Kongolo vanaf de rechtsmid positie dieper gaat staan en als een soort ‘10’ uitkomt. Meier beweegt daarop vanaf de ‘10’ positie richting de linkerkant om het middenveld weer in evenwicht te brengen. Zoals te zien is in onderstaande afbeelding.


(Heerenveen roteert op het middenveld).
 
Wanneer Joey Veerman aan de bal is en tijd en ruimte heeft, is het een vast principe dat de aanvallers meteen diepte gaan zoeken. Vaak is het spits Henk Veerman die diepte in het centrum zoekt en geregeld gaat ook één van de buitenspelers met een diagonale loopactie richting de goal.
 

(Joey Veerman met tijd en ruimte, dan gaat Henk Veerman meteen diep. Deze bal wordt buitenspel gegeven, maar laat wel mooi het principe zien).
 
Aangezien tegenstanders zich zijn gaan instellen op het spel van Heerenveen wordt er vaak voor gekozen om Joey Veerman kort te dekken in de opbouw. Het alternatief dat Heerenveen dan vaak kiest is om Joey Veerman weer weg te laten bewegen vanuit het centrum en de andere kant op te roteren. Kongolo komt dan als controleur te spelen en Meier beweegt naar de ‘10’ positie toe. Zoals te zien is op onderstaande afbeelding. 
 

(Veerman wordt afgedekt in de opbouw, hij beweegt weer weg en Kongolo biedt zich dan aan. Meier beweegt weer weg richting de ‘10’ positie).
 
3.Lange bal op Henk:
 
Wanneer Heerenveen er voetballend niet doorheen komt is de tweede optie om een lange bal op Henk Veerman te spelen en van daaruit door te voetballen. Henk Veerman is met zijn fysiek vaak in staat om zijn duels te winnen en de bal even vast te houden.
 
Opvallend is dat het vrijwel altijd Kongolo is die de tweede bal van Veerman krijgt om van daaruit door te spelen. Een andere optie die mogelijk is door het fysiek van Veerman is dat hij zelf wegdraait bij de verdediger en de bal meteen diep speelt op één van de buitenspelers.
 

(Heerenveen speelt een lange bal op Henk Veerman die de bal kan terugleggen op Kongolo, waarna Heerenveen kan doorvoetballen).
 
4.Rond de 16 van de tegenpartij:
Wanneer Heerenveen de laatste derde van het veld bereikt is het de afspraak dat de back aan de kant van de bal eroverheen komt. Wanneer de buitenspeler de bal aan de back kwijt kan beweegt hij zelf meteen door naar binnen toe. Dit kan aan de ene kant helpen als extra optie om een goal te maken. Anderzijds helpt het ook bij het winnen van de afgeslagen bal als de voorzet niet goed is.
 

(De back aan de kant van de bal komt over de buitenspeler heen).
 
Voor de goal staan in principe drie spelers: Henk Veerman, Meier en de buitenspeler van de contrakant. Kongolo kiest positie net buiten het strafschopgebied om eventuele tweede ballen te winnen, terwijl de restverdediging gevormd wordt door Joey Veerman, de twee centrale verdedigers en de back aan contrakant die niet meer naar voren getrokken is.
 
Problemen tijdens de opbouw:
 
De opbouw van Heerenveen verloopt vaak niet vlekkeloos en er worden dan ook weinig echte kansen gecreëerd door middel van een doelbewuste opbouw. Hiervoor zijn een aantal redenen.
 
Ten eerste is Heerenveen heel erg afhankelijk van Veerman & Veerman. Wanneer Joey wordt afgedekt is de opbouw van achteruit al eigenlijk geen optie meer. Kongolo beidt zich dan nog wel aan in het centrum als Joey Veerman daar wegtrekt, maar de kwaliteiten van Kongolo als spelmaker zijn vele malen minder dan die van Veerman. Daardoor wordt vaak voor de lange bal op Henk Veerman gekozen. Wint hij echter zijn duels niet, dan houdt het qua opbouw eigenlijk op voor Heerenveen.
 
Ten tweede probeert Heerenveen op te bouwen van achteruit, maar zijn niet alle spelers hier even geschikt voor. Doelman Mulder is bijvoorbeeld erg twijfelachtig wanneer er druk op hem wordt gezet en hij kiest in die momenten snel voor de lange bal, ook in situaties dat er wel mogelijkheden zijn om op te bouwen. Zie hieronder twee voorbeelden:


(Mulder kan via Joey Veerman Van Hecke bereiken, maar hij kiest voor de lange bal).
 
(Mulder kan via Kongolo Bochniewicz bereiken, maar hij kiest voor de lange bal).
 
Het probleem bij deze lange ballen zit hem in de positionering van Heerenveen. Omdat de centrale verdedigers zich vaak laten zakken tot de achterlijn, de backs laag staan en de middenvelders zich rond de zestien aanbieden, heeft Heerenveen niet genoeg spelers om de tweede bal te winnen. De bal wordt dan lang richting Henk Veerman gespeeld, die het duel geregeld nog wint, maar het aantal tweede ballen dat Heerenveen in deze situatie verliest is gigantisch.


(Heerenveen wilde opbouwen, maar onder druk wordt er toch voor de lange bal gekozen. Er staat echter niemand om te duelleren voor de tweede bal, waardoor Sparta het balbezit simpel overneemt).
 
Verdedigend:
 
Tegen mindere tegenstanders zet Heerenveen bij vlagen nog weleens hoog druk, maar over het algemeen kiezen de Friezen ervoor om in te zakken tot kopcirkel. Vanuit die positie verdedigt de ploeg compact en probeert het de ruimtes klein te maken. Daarnaast lijkt ook de laatste lijn te renderen bij een speelstijl met weinig ruimte achter de verdediging. Het elftal organiseert zich vanuit een 4-4-2 formatie met Meier die naast spits Veerman komt te spelen.
 
Het vaste drukmoment dat Heerenveen gebruikt is een bal breed tussen de centrale verdedigers. De dichtstbijzijnde speler gaat dan druk zetten, terwijl de rest van het elftal mee kantelt die kant op.
 
 
(Een breedte bal tussen de centrale verdedigers is het drukzetmoment voor Heerenveen).
 
De buitenspeler aan de kant van de bal beweegt richting de back terwijl Kongolo en Joey Veerman de twee middenvelders het dichtst bij de bal afdekken. De buitenspeler aan de andere kant gaat op halve staan tussen de back en de vrije middenvelder in om eventueel druk te kunnen zetten als ze ingespeeld worden.
 
Dit is goed terug te zien op onderstaande foto. Van Bergen zet druk op de back, met Kongolo en Joey Veerman die de middenvelder aan de kant van de bal en de ‘10’ oppakken. Aan de andere kant is Van der Heide als linksbuiten naar binnen gekomen en kiest positie tussen de back en de ‘vrije’ middenvelder.
 

(De 4-4-2 van Heerenveen).
 
Wat daarnaast opvalt is dat Heerenveen erg man-georiënteerd verdedigt. Spelers volgen veelal hun directe tegenstander, ook al leidt dat ertoe dat ze uit positie getrokken worden.
Zo is het de verantwoordelijkheid van de buitenspelers om met de backs van de tegenpartij mee te gaan, hoewel dit wel ruimtes in het middenveld opent wanneer Veerman en Kongolo richting de bal kantelen.
 
Op onderstaande foto zien we bijvoorbeeld hoe Heerenveen op eigen helft in de 4-4-2 formatie verdedigt. Rechtsbuiten Van Bergen is met de back mee gezakt, terwijl Kongolo en Joey Veerman naar de linkerkant gekanteld zijn omdat de bal aan die kant was. Dit leidt ertoe dat de ruimte tussen Kongolo en Van Bergen openkomt waar de middenvelder van Emmen in aangespeeld kan worden. Vervolgens is het rechtsback Floranus die moet gaan uitstappen naar deze vrije speler, waardoor Van Bergen in de rechtsback positie 1v1 komt te staan.
 

(Van Bergen moet met de back mee, daardoor is er ruimte voor de middenvelder van Emmen om de bal te ontvangen).
 
Problemen tijdens het verdedigen:
 
Hoewel Heerenveen door de compactheid vaak nog instaat is om aanvallen van de tegenstander af te slaan, zijn er twee problemen die ervoor zorgen dat tegenstanders erg gemakkelijk door de structuur van Heerenveen heen kunnen spelen.
 
1.Het niet herkennen wanneer een passlijn dichtgezet wordt:
 
Het eerste probleem dat bij Heerenveen veelvuldig voorkomt is dat een speler zijn directe tegenstander aan het volgen is, waarna een andere speler de passlijn naar die tegenstander dicht zet. In plaats van de directe tegenstander op dat soort momenten los te laten en de eigen zone af te schermen (de tegenstander kan immers toch niet meer ingespeeld worden), blijven veel spelers van Heerenveen vaak bij de tegenstander hangen. Hierdoor staan ze met twee spelers dezelfde tegenstander af te dekken, waardoor er elders op het veld zones of tegenstanders open komen te liggen.
 
Zie hieronder enkele voorbeelden:


(Floranus dekt door op Ramselaar terwijl Kongolo de passlijn al afdekt. Hierdoor kan de spits van Utrecht de loopactie in de rug van Floranus maken).
 

(Van Bergen blijft Schuurs afdekken terwijl Meier de pass al afdekt, hierdoor kan Klaassen vrijkomen in het centrum).


(Joey Veerman volgt zijn tegenstander, ook al kan Van Bergen de passlijn al dichtlopen. Hierdoor kan de back van Sparta de bal achter het middenveld van Heerenveen inspelen).
 
2.Moment van aanlopen herkennen:
 
Tijdens het drukzetten is de gouden regel altijd: je gaat drukzetten op het moment dat de bal gespeeld wordt. Ga je eerder dan kan de speler met de bal zijn keuze nog aanpassen, ben je later dan ben je waarschijnlijk te laat om druk op de ontvanger te geven.
 
Vooral bij de aanvallers van Heerenveen gaat dit nog weleens mis en beginnen ze te vroeg met lopen (voordat de speler met de bal de bal gespeeld heeft). Hierdoor komen er vaak ruimtes in het centrum open te liggen, wat betekent dat de middenvelders van Heerenveen moeten doorstappen op de vrije spelers. Dit leidt weer tot problemen verder op het veld, omdat de zones die de middenvelders verlaten open komen te liggen.
 
Zie hieronder weer enkele voorbeelden:


(Nygren gaat al naar de back voordat de bal gespeeld is, hierdoor komt de zone centraal op het middenveld open).
 

(Henk Veerman gaat te vroeg naar de tweede centrale verdediger, daardoor is Kongolo gedwongen om door te stappen op de middenvelder van Utrecht).
 

(Vervolg van de voorgaande foto: Omdat Kongolo door moest stappen ligt de zone achter hem open en kan Utrecht iemand tussen de linies inspelen).
 
Omschakeling V-A:
 
Tot slot komen we bij de grote kracht van dit Heerenveen. Want waar de opbouw niet altijd even rendabel is en de verdedigende formatie niet altijd even stabiel is, is er één onderdeel waar Heerenveen wel altijd rendeert: de counter.
 
Met spelers als Joey Veerman en Kongolo heeft Heerenveen twee spelers op het middenveld met een prima steekpass, terwijl het met Henk Veerman en Van Bergen ook over de nodige snelheid beschikt. Vul dit aan met de technische kwaliteiten van Meier en Nygren en je hebt een recept dat garant staat voor counterdoelpunten.
 
Door terug te zakken tot de eigen helft creëert Heerenveen de ruimte die het nodig heeft om even later via de omschakeling dodelijk toe te slaan. Daarnaast weet Heerenveen de bal geregeld in de opbouw van de tegenstander te onderscheppen, waarna de Friezen zelf meteen toe slaan (bijvoorbeeld in de wedstrijden tegen Sparta en Emmen).
 
Wanneer Heerenveen op het middenveld de bal wint begint Van Bergen op links meteen te sprinten om bij te sluiten. Henk Veerman is instaat om zowel de bal vast te houden, als zelf diep te gaan achter de verdediging, waarna de andere spelers vaak snel bijsluiten.
 

(Bal wordt onderschept en naar Kongolo gespeeld, die kan Henk Veerman wegsturen die de 1-0 binnenschiet).
 

(Heerenveen wint de bal in het middenveld, waarna Van Bergen meteen diep gaat).
 
Het valt Johnny Jansen te prijzen dat hij de sterke kanten van het elftal heeft weten te vinden en de speelstijl zo heeft weten neer te zetten dat deze het meest tot hun recht komen. Echter is het de vraag hoe lang Heerenveen resultaten kan blijven boeken met deze strategie, zeker omdat er vanuit de eigen opbouw niet erg veel gecreëerd wordt.

Wanneer tegenstanders de ruimtes achterin meer dicht gaan houden tijdens de omschakeling is het de vraag of Heerenveen niet ineens wegzakt op de ranglijst. Het kan natuurlijk ook zo zijn dat de Friezen zich als team door ontwikkelen en het verdedigende stuk en de eigen opbouw iets beter op de rails krijgen. Wanneer dat het geval is stomen De Superfriezen zo door Europa in.
Wil je alles lezen over Voetbal Tactiek?

Log dan in met je account van TrainersMagazine of abonneer je op Het Voetbal KennisPlatform. Je kunt alle artikelen lezen voor minder dan drie tientjes per jaar.

Abonneren voor €29

Of: spaar voor een gratis abonnement door te winkelen in onze webshop

Spaaractie
Het Voetbal KennisPlatform is gratis voor totaalabonnees op TrainersMagazine
LOGIN
Log in met je trainerssite.nl account
Soortgelijke artikelen